Miejskie rośliny

Opis: ‚Faworytka’, zwana również jako ‚Klapsa’ to amerykańska odmiana gruszy, otrzymana przez Clappa (stąd nazwa), prawdopodobnie z nasion Topki Pękatej (najprawdopodobniej ‚Faworytka’ to mieszaniec Topki Pękatej z Bonkretą Williamsa’). Jedna najpopularniejszych odmian gruszy, uprawiana we wszystkich częściach świata strefy umiarkowanej, także w Polsce, gdzie jest jedną z najbardziej atrakcyjnych, deserowych odmian letnich gruszy.

Jej drzewa rosną silnie, tworząc szerokostożkową, luźną koronę, o silnie zwisających gałązkach (w starszym wieku). Owocowanie rozpoczynają średnio wcześnie, zwykle w 6 roku po posadzeniu, owocują na ogół corocznie i bardzo obficie.

Odmiana średnio wytrzymała na mróz, dość wrażliwa na parcha i inne choroby. Najlepiej rośnie i owocuje glebach żyznych i głębokich, szczepiona na gruszy kaukaskiej. Na podkładce z pigwy rośnie źle, w związku z tym wymaga stosowania tzw. pośredniej.

Kwitnienie, w zależności od pogody, przypada na koniec kwietnia i początek maja, choć w porównaniu do innych odmian gruszy, ‚Faworytka’ kwitnie dość późno i długo, a kwiaty są mało wrażliwe na wiosenne przymrozki.

Odmiana obcopylna – do obfitego owocowania przydaje się sąsiedztwo odmian zapylających, np. ‘Bonkreta Williamsa’, ‘Dobra Ludwika’, ‚Bera Boska’, ‘Komisówka’. Sama zaś jest doskonałym zapylaczem dla bardzo wielu odmian grusz.

Odmiana letnia – owoce osiągają dojrzałość zbiorczą około połowy sierpnia.Gruszki mają grubą, lekko błyszcząca , zielonkawożółtą skórkę, z brązowoczerwonym, rozmytym, punktowym rumieńcem i  zielonymi, drobnymi przetchlinkami. Szeroko jajowate, symetryczne owoce są duże lub bardzo duże i wyrównane co do wielkości (9 x 7 cm), osiągają masę ponad 200g. Ich bardzo smaczny miąższ jest żółtawobiały, soczysty, drobnoziarnisty, masłowaty.

W przechowalni gruszki można przechowywać około 10 tygodni (w temp. -1 stopni Celsjusza).

Ze względu na jedne z najsmaczniejszych owoców deserowych, doskonałych również na susze i przetwory odmiana może być z powodzeniem uprawiana w ogrodach przydomowych i działkowych. Pamiętać jedynie należy o regularnej kontroli zdrowotności drzew i stosowaniu ewentualnych zabiegów ochrony roślin na parch i inne choroby.

Opis: Jabłoń należy rodziny różowatych Rosaceae, pochodzi z Kaukazu, Azji Środkowej i Chin. Występuje powszechnie w strefie klimatów umiarkowanych. Znanych jest około 25 dziko rosnących gatunków jabłoni, w Polsce występuje kilka z nich.

Jabłoń jest najczęściej uprawianym gatunkiem drzew owocowych. Osiąga od 4 do 10 m wysokości. Współcześnie uprawiane szlachetne odmiany jabłoni – rezultat krzyżowania różnych gatunków wyjściowych – łączone są w jeden gatunek: jabłoń domowa Malus domestica.

Naturalnie jabłoń jest drzewem o koronie szerokiej i gęstej. Liście mają owalny kształt, są zakończone ostrym czubkiem, mają piłkowany brzeg, są pokryte meszkiem od strony spodniej, a gładkie od strony wierzchniej. Mają 5–12 cm długości oraz 3–6 cm szerokości, osadzone są na ogonku 2–5 cm długości.

Kwitnąca jabłoń to piękny widok – drzewo jest obsypane licznymi, białymi z lekko różowym zabarwieniem kwiatami. Pojawiają się one równocześnie z liśćmi i mają około 2 cm średnicy, pięć płatków, wyraźne słupki i żółte pylniki. Jabłonie wymagają zapylenia krzyżowego, aby mogły wydać owoce, są owadopylne i miododajne.

Owocem jabłoni jest szupinka, zwana potocznie jabłkiem. Jabłka dojrzewają w różnych terminach w zależności od odmiany. Mają wiele witamin i soli mineralnych. Niektóre z tych składników, na przykład wapń, krzem i pektyny znajdują się w skórce owocu. O wartościach odżywczo-leczniczych jabłek decyduje duża zawartość związków pektynowych, czyli rozpuszczalnego w wodzie błonnika. Mają wysoką wartość dietetyczną, mogą być przechowywane w specjalnych chłodniach kilka miesięcy.

Wyhodowano kilkanaście tysięcy odmian jabłoni różniących się m.in. adaptacją klimatyczną, odpornością na choroby, plennością, walorami smakowymi, odżywczymi. Drzewka jabłoni dostępne są w bogatej gamie w sklepach ogrodniczych oraz szkółkach – tam można zakupić interesującą nas odmianę. Do najpopularniejszych odmian uprawianych w Polsce należą:, ’Gala’, ’Golden Delicious’, ’Granny Smith’, ’Idared’, ’Jonagold’, ’Jonathan’, ’McIntosh’, ‘Szampion’, ‘Lobo’.

Wiele odmian jabłoni uprawia się jako drzewa ozdobne, zarówno ze względu na kwiaty, jak i barwne owoce.

Jabłonie wykazują dużą tolerancję w stosunku do odczynu gleby i pozostałych warunków glebowych, z wyjątkiem przepuszczalności gleby: lepiej rosną na podłożach dobrze przepuszczalnych. Należy chronić je przed wiatrami oraz późnymi wiosennymi przymrozkami.

Młode rośliny bywają niszczone przez gryzonie oraz zwierzęta karmiące się ich słodką i miękką korą podczas zimy.

Opis: Jagoda kamczacka (prawidłowa nazwa to wiciokrzew kamczacki), to odmiana wiciokrzewu sinego (Lonicera caerulea). Długowieczny krzew, rosnący nawet do 35 lat.

Jagoda kamczacka rośnie w zwartym i wzniesionym pokroju, osiągając wysokość do 2 metrów. Krzew kwitnie w pierwszej połowie kwietnia. Kwiaty są białożółte, długości około 1,5 cm. Owoce jagody kamczackiej są mięsiste, wydłużone, o fioletowoczarnej barwie, pokryte niebieskim, woskowy nalotem, o długości 2-3 cm i szerokości 1 cm. Owoce jagody kamczackiej mają słodko-kwaśny smak z goryczką. Dojrzewają od połowy maja.

Jagoda kamczacka wymaga stanowiska słonecznego oraz żyznej ziemi, wzbogaconej obornikiem. Krzewy jagody kamczackiej sadzi się w odstępie minimum 1 m od siebie. Najlepiej posadzić kilka krzewów różnych odmian jagody kamczackiej – jeden krzew owocuje słabiej niż grupa krzewów.

Jagoda kamczacka jest uprawiana dla pozyskiwania owoców, które nadają się na desery, dżemy, soki. Można je także suszyć. Owoce jagody kamczackiej są bogate w składniki wzmacniające i odtruwające organizm.

Opis: Jeżyna bezkolcowa jest wieloletnim krzewem, należącym do rodziny różowatych Rosaceae. Pędy jeżyny bezkolcowej dorastają do 5 m długości.. Jeżyna bezkolcowa najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub półcienistych. Nie ma zbyt dużych wymagań glebowych- wystarczy jej przeciętna, ogrodowa ziemia, umiarkowanie wilgotna i próchnicza.

Jeżyna bezkolcowa kwitnie i owocuje na pędach dwuletnich. Kwiaty są białe lub różowe, pojawiają się w pierwszej połowie maja. Owoce jeżyny są czarne, smaczne i soczyste, mają słodko-kwaskowaty smak. Można je spożywać na surowo bądź wykorzystać do przetworów, win, czy deserów.

Jeżyna bezkolcowa jest odporna na mróz, z łatwością przetrwa zimę w naszych warunkach klimatycznych.

Po owocowaniu wszystkie pędy jeżyny bezkolcowej przycinamy – to bardzo ważny zabieg pielęgnacyjny w uprawie jeżyny. Zbyt wyrośnięte pędy podcinamy do 160-180 cm długości.

Jeżynę bezkolcową mogą atakować szkodniki: kwieciak malinowiec i szpeciel jeżynowiec.

Odmiany jeżyny bezkolcowej:

‘Black Satin’ – odmiana amerykańska, silnie rosnąca o dużych, błyszczących owocach, które dojrzewają w połowie sierpnia.

‘Gazda’ – polska odmiana, silnie rosnąca, o owocach średnich lub małych, pokroju kulistego, czarnych.

‘Loch Ness’ – odmiana bardzo dobrze się rozrastająca, idealna do obsadzenia płotu lub ściany domu.

‘Navaho’ – odmiana odporna na mróz, o dużych, smacznych owocach, dobra do amatorskich upraw, jak i do celów produkcyjnych.

‘Orkan’ – odmiana Polska o wzniesionym pokroju, dużych owocach cylindrycznego kształtu.‘Thornfree’ – odmiana silnie rosnąca, szeroko rozłożysta, o dużych, wydłużonych owocach; owocuje wyłącznie na pędach dwuletnich.

Opis: Malina właściwa to popularny krzew owocowy, dorastający do 2 m wysokości. Malina ma wieloletni system korzeniowy, ale jej pędy naziemne żyją tylko dwa lata. Krzew maliny zakwita od maja do sierpnia.

Malina ma duże wymagania glebowe. Właściwe dla maliny stanowisko powinno być osłonięte od słońca, lekko zacienione. Jeśli chcemy, by roślina intensywnie owocowała należy usunąć nadmierną liczbę młodych pędów, zostawiając jedynie kilka najsilniejszych oraz skrócić pozostawione pędy do 1/4 długości – w ten sposób roślina zostaje pobudzona do wypuszczenia pędów głównych i zwiększonego owocowania. Owoce maliny są smaczne i soczyste.

Malina jest odporna na mrozy, ale podatna na szkodniki: kistnika maliniaka, kwieciaka malinowca

Odmiany maliny:

‘Polana’ – odmiana polska. Zbiór owoców od sierpnia do października. Obficie owocuje na pędach jednorocznych. Odmiana jesienna.

‘Polka’ – owocuje na pędach jednorocznych. Owoce wyjątkowo smaczne i duże. Nieodporna na gnicie i zamieranie owoców.

‘Poranna Rosa’ – owocuje na początku września, na tegorocznych pędach. Owoce żółte lub pomarańczowe. Odmiana odporna na zamieranie pędów oraz gnicie owoców.

‘Bristol’ – owoce małe lub średniej wielkości, lecz wyjątkowo smaczne. Zbiór owoców od połowy lipca.

‘Laszka’ – odmiana obficie owocująca, o dużych owocach.

‘Polesie’ – owoce duże, słodkie, ciemnoczerwone, dojrzewają na pędach tegorocznych. Odmiana odporna na choroby.

‘Koral’ – odmiana odporna na mróz i obficie owocuje. Owoce średniej wielkości, jasnoczerwone, wcześnie dojrzewają.

‘Benefis’ – odmiana obficie owocująca, o dużych owocach.

Opis: Orzech włoski dorasta do 30 m wysokości. Kora pnia i konarów drzewa jest długo gładka i popielatoszara. Liście złożone, naprzeciwległe z 5–9 listków, o długości 25 cm do 40 cm, szczytowy listek jest największy. Liście orzecha włoskiego przebarwiają się jesienią na kolor żółto-brązowy. Rozwój liści następuje na przełomie kwietnia i maja razem z kwiatami.

Owoce orzecha włoskiego są kuliste, z gładką, zieloną okrywą pękającą jesienią po dojrzeniu. Wewnętrzna część owocu tworzy zdrewniałą skorupę. Nasiono, które otoczone jest błoniastą łupiną jest jadalne – potocznie nazywane jest orzechem.

Orzech włoski najlepiej rośnie na glebach zawierających wapń. Idealnie przyjmuje się w dawnych miejscach dołów z wapniem, np. po budowie. Wymaga stanowiska ciepłego i słonecznego. Orzech włoski może przemarzać. Posiada wrażliwy system korzeniowy i nie jest łatwy w przesadzaniu. Nie należy go ciąć, jeżeli jest to konieczne zabiegi pielęgnacyjne należy wykonywać wiosną.

Orzech włoski polecany jest do dużych ogrodów i parków jako drzewo soliterowe – pojedynczo, lub w niewielkich grupach, np. w formie alei.

Opis: Pigwa pospolita to duży krzew lub niewielkie drzewo, dorastające do 3 m wysokości. Należy do rodziny różowatych (Rosaceae).

Pigwa pospolita kwitnie późno – dopiero pod koniec mają bądź na początku czerwca. Efektowne, białe kwiaty pigwy mają około 5 cm średnicy, są miododajne. Liście pigwy są ciemnozielone z wierzchu, a od spodu szarozielone, mocno owłosione. Jesienią przebarwiają się na żółto i pomarańczowo.

Pigwa pospolita rodzi duże, dekoracyjne owoce, które początkowo mają zielonożółty kolor, a z czasem stają się cytrynowożółte. Owoce są aromatyczne, pokryte delikatnym kutnerem, który łatwo się ściera, są twarde i kwaśne i choć nie nadają się do spożycia na surowo, to można z nich zrobić rozmaite przetwory. Odmiany pigwy pospolitej różnią się m.in. kształtem owoców – może on być podobny do kształtu jabłka bądź gruszki.

Pigwa pospolita jest powszechnie stosowana jako podkładka drzew owocowych (szczepi się na niej szlachetne odmiany drzew owocowych).

Najlepsza dla pigwy pospolitej jest gleba ciepła, średnio zwięzła, umiarkowanie wilgotna, o odczynie lekko kwaśnym. Pigwa jest dość odporna na suszę, za to źle znosi niską temperaturę. Dlatego należy sadzić ją w miejscach osłoniętych od wiatru i słonecznych.

Pigwę pospolitą najlepiej sadzić do gruntu jesienią. Roślinę sadzi się we wcześniej przygotowane dołki o 30 cm głębokości i podobnej szerokości. Na dnie dołka należy usypać niewielki kopczyk. Przed sadzeniem należy skrócić korzenie. Drzewko umieszczamy w dołku i delikatnie zasypujemy ziemią, a potem lekko ugniatamy ziemię wokół rośliny. Po posadzeniu pigwę trzeba koniecznie obficie podlać.

Pigwa pospolita nie jest całkowicie mrozoodporna, w ostrzejsze zimy może przemarzać. Warto przed zimą wokół pnia pigwy usypać kopczyk z ziemi jako zabezpieczenie przed przemarznięciem korzeni. Kopczyk rozgarniamy wiosną.

Drzewka pigwy najlepiej nawozić dobrze rozłożonym kompostem.

Cięcie pigwy zazwyczaj ogranicza się do usuwania pędów chorych i uszkodzonych oraz krzyżujących się. Systematycznie należy usuwać odrosty wybijające z podkładki, na której pigwa została zaszczepiona. Jeśli chcemy drzewko pigwy odmłodzić, to trzeba przyciąć wszystkie pędy – roślina wypuści liczne nowe pędy. Pigwa owocuje się krótkopędach pojawiających się na długopędach wytworzonych w poprzednim roku – dlatego nie należy rośliny zbyt mocno przycinać.

Opis: Porzeczka czarna to doskonała wczesna odmiana porzeczki uprawiana w sadach towarowych. Z uwagi na dużą odporność na mróz i wiosenne przymrozki oraz regularne i średnio obfite owocowanie, odmiana ta jest często uprawiana w ogrodach przydomowych.

Krzewy porzeczek czarnych rosną średnio silnie, mają pokrój kulisty, lekko wzniesiony, u starych krzewów rozłożysty. Wytwarzają liczne, grube pędy, średnio sztywne, które uginają się pod ciężarem dużych owoców.

Owoce porzeczki czarnej mają grubą skórkę i zielonkawy miąższ z lekkim różowym odcieniem. Słodko-winne owoce mają łagodny smak. Owoce nie nadają się do produkcji koncentratu i soków. Najlepiej spożywać je tuż po zebraniu. Owoce są wczesne, dojrzewają na początku lipca. Owoce zebrane są w krótkich gronach i długo utrzymują się na krzewie.

Porzeczka czarna wymaga słonecznego stanowiska. Gleba powinna być żyzna, średnio wilgotna o obojętnym pH. Krzewy porzeczki czarnej są bardzo odporne na amerykańskiego mączniaka agrestu, ale wrażliwe na opadzinę liści i rdzę wejmutkowo – porzeczkową. W latach wilgotnych owoce porażane są przez szarą pleśń. Krzewy tej odmiany porzeczki czarnej są bardzo wytrzymałe na mróz, a pąki i kwiaty (pojawiają się w kwietniu) są średnio tolerancyjne na przymrozki wiosenne.

Opis: Porzeczka czerwona charakteryzuje się słabym wzrostem, wydając mało pędów. Pokrój jest zwykle kulisty.

Owoce tej odmiany porzeczki czerwonej są duże, zebrane w bardzo długie grona, dojrzewają równomiernie, bardzo wcześnie, w pierwszej połowie lipca lub nawet pod koniec czerwca, nie opadają. Skórka owoców jest ciemnoczerwona, błyszcząca, miąższ bardzo smaczny.

Z uwagi na wczesne kwitnienie porzeczki czerwonej, wiele kwiatów bywa uszkadzanych przez wiosenne przymrozki.

Porzeczka czerwona najlepiej rośnie i owocuje w cieplejszych regionach Polski i w miejscach gdzie rzadko występują przymrozki. Stanowisko dla tej odmiany porzeczki powinno być słoneczne i osłonięte od wiatru.

Porzeczka czerwona jest wrażliwa na opadzinę liści porzeczek (inaczej antraknozę).

Opis: Poziomka jest byliną z rodziny różowatych Rosaceae. Występuje w stanie naturalnym w całej Europie, w Polsce rośnie dziko na całym obszarze (najczęściej na słonecznych brzegach lasów, polanach, przydrożach). Ta krewna truskawki jest także chętnie uprawiana w ogrodach (na rynku dostępne są liczne odmiany).

Roślina osiąga 10–30 cm wysokości. Wytwarza długie i cienkie rozłogi (odmiany uprawne ich nie mają). Liście – głównie odziomkowe – są trójdzielne i grubo piłkowane, środkowy listek osadzony jest na krótkim ogonku, natomiast boczne listki są bezogonkowe. Listki są luźno owłosione, na górnej stronie ciemnozielone, pod spodem szarawe.

Poziomka kwitnie w maju i czerwcu. Na łodydze wyrasta zazwyczaj 3–10 białych, małych kwiatów na szypułkach, są one nieznacznie dłuższe od liści. Poziomka  jest rośliną owadopylną. Owoce poziomki są soczyste, czerwone, bardzo aromatyczne i smaczne, podobne do owoców truskawki, ale znacznie od nich mniejsze. Zawierają kwasy organiczne, węglowodany oraz bardzo dużo witaminy C (w 100 g jest 60 mg wit. C), a także witaminy A, B1, B2, B6, E, H, PP i sole mineralne: żelaza, wapnia, fosforu, kobaltu. Spożywa się je w stanie nieprzetworzonym, ale przeznacza się je także do wyrobu marmolad, kompotów i kruszonów.

Poziomki najlepiej rosną na glebach wilgotnych, żyznych i gliniastych.

Poziomka jest również rośliną leczniczą – surowcem zielarskim są młode liście (Folium Fragariae), które zawierają m.in. flawonoidy, kwasy organiczne, olejki eteryczne, witaminy. Własności lecznicze mają jednak tylko liście z poziomek dziko rosnących. Działają ściągająco, słabo moczopędnie i ogólnie wzmacniająco na organizm. Stosuje się je przy niektórych schorzeniach układu moczowego, nerek i schorzeniach żołądkowych związanych z biegunką.

Opis: Rokitnik zwyczajny to krzew lub małe drzewo o bardzo powolnym wzroście, dorastające do 5–8 m wysokości. Należy do rodziny oliwnikowatych (Elaeagnaceae). W naturalnych warunkach występuje w Europie, na Kaukazie, w środkowej Azji i na Syberii, gdzie tworzy kolczaste zarośla na wilgotnych terenach.

Rokitnik zwyczajny ma nisko rozgałęziony pień i gęstą, nieregularną koronę o ciernistych gałęziach. Młode pędy pokrywają srebrzyste, z czasem brunatniejące włoski. Wąskie liście, 8 cm długości, są szarozielone na wierzchu i srebrzysto owłosione na spodzie.

Kwiaty niepozorne, drobne, rozwijają się przed liśćmi, w końcu kwietnia. Jest rośliną wiatropylną, dwupienną, owoce obecne są tylko osobnikach żeńskich. Aby uzyskać dobry plon konieczne jest posiadanie 1 osobnika męskiego na 6 żeńskich.

Owoce rokitnika to drobne, miękkie, soczyste, owalne, pomarańczowe pestkowce – osadzone są gęsto, bezpośrednio na pędach (stąd rosyjska „oblepicha”), dojrzewają we wrześniu. Są ubogie w cukry, a bogate w kwas cytrynowy, jabłkowy i winowy. Miąższ zawiera 8–9% tłuszczów, co niespotykane wśród owoców soczystych. Zawierają też ponad 200 mg% witaminy C, witaminę P i karotenoidy. Można je spożywać na surowo lub konserwować bez pestek w cukrze, w stosunku 1:1. Używane są też do wyrobu nalewek, win, likierów, konfitur, kisieli i galaretek. Nasiona mają właściwości lecznicze (ich olej leczy oparzenia, odmrożenia, gruźlicę skóry, egzemy oraz uszkodzenia po promieniowaniu radioaktywnym), zawierają do 12% tłuszczu, witaminy: B1, B2 i E oraz garbniki.

Owoce zbierane we wrześniu są bardzo delikatne i łatwo je rozgnieść, trudno oddzielić je od pędów, a zbiór utrudniają ciernie. Ich sok trwale plami. Najłatwiejszy jest zbiór zimowy, gdy owoce są zmrożone, nie tracą nic ze swoich właściwości, doskonale znoszą transport i w tym stanie mogą być przechowywane do wiosny. Po rozmrożeniu zmieniają kolor na biały.

Rokitnik zwyczajny to roślina niezwykle wytrzymała na suszę, odporna na choroby i szkodniki, niewybredna w stosunku do gleby. Do dobrego wzrostu wymaga podłoża dobrze zdrenowanego i słońca. Doskonały do zakrzewiania nieużytków, rekultywacji gleb oraz obsadzania wybrzeża morskiego, brzegów jezior, rzek, skarp itp., ponieważ doskonale umacnia glebę, ze względu na liczne odrosty korzeniowe.

Rokitnik zwyczajny można rozmnażać za pomocą nasion i odrostów korzeniowych. Jeśli chcemy mieć pewność co do uzyskanej płci krzewu najpewniejsze są odkłady i sadzonki. W innym przypadku rośliny męskie można rozpoznać dopiero po kilku latach, po grubszych, ciemniej zabarwionych pąkach.

Opis: Śliwa domowa należy do rodziny różowatych Rosaceae, pochodzi z Azji. Jest naturalnym mieszańcem ałyczy i śliwy tarniny. Znana tylko w uprawie, nie występuje w stanie dzikim. W Polsce uprawiane są odmiany tego gatunku.

Śliwa domowa jest drzewem dorastającym do 10 m wysokości. Liście są okrągłe, eliptyczne lub jajowate, o brzegach karbowanych lub piłkowanych. Zazwyczaj białe kwiaty wyrastają na szypułkach po dwa. Owocem jest kulisty lub wydłużony pestkowiec, zwany śliwką. Odmiany różnią się porą dojrzewania owoców, ich wielkością, barwą skórki, smakiem oraz składem chemicznym. Śliwki spożywane są na surowo, a także przerabiane na susze, dżemy, powidła, kompoty, marynaty, nalewki. Zawierają cukry, witaminy (głównie grupy B), nieco minerałów i prawie tyle pektyn, co jabłka.

Śliwa dobrze znosi suszę. Wymaga stanowiska słonecznego, nie ma specjalnych wymagań co do gleby, jest odporna na mrozy.

W uprawie śliwy największy problem sprawia porażenie ospowatością śliwy (zwaną szarką). Choroby tej nie można zwalczyć, a jedynie można jej zapobiec, zwalczając mszyce. W rejonach szczególnie zagrożonych wirusem ospowatości śliw należy wybierać odmiany tolerancyjne (takie, u których szarka pomimo występowania, nie deformuje owoców).

Szlachetne odmiany śliw rozmnażane są przez okulizację na siewkach ałyczy lub siewkach Węgierki Wangenheima.

Opis: Owocowanie rozpoczyna średnio wcześnie. Owocuje bardzo obficie, często przemiennie (lata intensywnego owocowania następują po owocowaniu mniej intensywnym). Kwitnie w drugiej dekadzie maja.  Kwiaty są białe, raczej drobne. Odmiana samopylna, dość dobry zapylacz dla innych odmian, szczególnie innych mirabelek.

Drzewa rosną średnio silnie, tworząc zwartą, kulistą koronę. Drzewa i pąki dość wytrzymałe na mróz. Kwiaty rzadko są uszkadzane przez wiosenne przymrozki.  Na choroby i szkodniki odmiana mało wrażliwa. Za wyjątkiem wyjątkowo suchych gleb – udaje się prawie wszędzie.

Owoce są drobne (12 – 18 g), kuliste lub owalne, dojrzewają pod koniec sierpnia. Dojrzałe – łatwo opadają. Pestka dobrze odchodzi od miąższu. Skórka złotożółta, z białym nalotem, w trakcie dojrzewania uzyskuje pomarańczowoczerwony rumieniec z drobnymi, brunatno czerwonymi plamkami. Miąższ jest złotożółty, zwarty, bardzo słodki, korzenny, smaczny.

Śliwa mirabelka to odmiana deserowa, jedna z najlepszych odmian na kompoty, susz i soki. Ze względu na doskonałe owoce, wysoką plenność oraz tolerancję na szarkę, polecana do ogrodów działkowych i przydomowych, szczególnie na żyzne, ciepłe i przepuszczalne gleby oraz cieplejsze stanowiska.

Odmiana rozmnażana przez okulizację lub szczepienie, jako podkładkę stosuje się ‚Ałyczę’, można również próbować rozmnażania z odrostów korzeniowych.

Opis: Jedna z najstarszych odmian śliwy, znana w Europie już w XVII w. Do Polski przywieziona z Węgier – stąd jej nazwa. W obrębie odmiany występuje wiele jej typów o zróżnicowanej wartości. Owocowanie rozpoczyna średnio późno. Owocuje obficie (lepiej na glebach o dużej zawartości próchnicy i wody), corocznie. Na glebach suchych i ubogich owoce drobnieją. Kwitnie dość późno, najczęściej w drugiej dekadzie maja. Kwiaty są biało zielonkawe, niewielkie. Odmiana samopylna, jednocześnie jeden z najlepszych zapylaczy dla śliw.

Drzewa rosną średnio silnie, tworząc wyniosłą, za młodu stożkowatą, później kulistą, równomiernie zagęszczoną koronę, wymagającą intensywnego cięcia prześwietlającego. Konary ukośnie skierowane do góry, często krzyżujące się, silnie rozgałęzione o dużej ilości krótkopędów. Drzewa i pąki dość wytrzymałe na mróz. Kwiaty rzadko uszkadzane przez wiosenne przymrozki. Odmiana odporna na brunatną zgniliznę drzew pestkowych; na liściach i owocach mogą występować objawy szarki (ospowatość śliw). Rzadko atakowana przez owocówkę śliwkóweczkę. Na pozostałe choroby i szkodniki średnio podatna.

Owoce średniej wielkości (25–30 g), owalne lub odwrotnie jajowate, zwężające się ku dołowi, o dość długich szypułkach. Dojrzewają od połowy września do końca października (zależnie od typu i stanowiska). Przed zbiorem nie opadają, można je przetrzymać na drzewie. Im później zebrane – tym smaczniejsze, a pestka lepiej odchodzi od miąższu. Skórka brązowo fioletowa, pokryta białawym nalotem i drobnymi brunatnymi cętkami, mocno przywiera do miąższu, który jest złotożółty, żółty lub zielonkawożółty, zwarty, chrząstkowy, średnio soczysty. Owoce dobrze znoszą transport.

Odmiana deserowa, doskonała również na przetwory (powidła i susze). Odpowiednia do wszystkich typów sadów oraz ogrodów działkowych i przydomowych, szczególnie na żyzne gleby o dużej zawartości próchnicy i wody.

Opis: Świdośliwa to krzew bądź nieduże drzewo o wysokości , które rodzi jadalne, smaczne owoce.

Rodzaj świdośliwa obejmuje około 25 gatunków, z których najbardziej znane są świdośliwa olcholistna (łac. Amelanchier alnifolia) i świdośliwa kanadyjska (łac. Amelanchier canadensis). W Europie najczęściej można spotkać świdośliwę jajowatą (łac. Amelanchier ovalis).

Owoce świdośliwy dojrzewają latem, ale mogą pozostawać na roślinie aż do zimy. Owoce świdośliwy na początku są czerwone, potem purpurowe, a dojrzałe czarne. Można je spożywać na surowo bądź przeznaczyć na przetwory (dżemy, konfitury, nalewki). Zawierają antocyjany (przeciwutleniacze), witaminy C, A, B, kwas jabłkowy, białko, tłuszcze, błonnik, żelazo, potas, wapń.

Świdośliwa to nie tylko krzew owocowy, ale także roślina ozdobna o bardzo dekoracyjnych białych, gwiazdkowatych kwiatach, zebranych w groniaste kwiatostany. Dekoracyjne są także młode liście o miedzianym kolorze (później stają się zielone). Krzewy świdośliwy są dekoracyjne także jesienią, gdy liście przebarwiają się na kolor złoty i czerwony.

Świdośliwa ma nieduże wymagania uprawowe. Jest tolerancyjna w stosunku do gleby, choć najlepsze do uprawy świdośliwy są gleby próchnicze, piaszczysto-gliniaste,przepuszczalne, lekko kwaśne bądź obojętne (pH 6,0–7,5). Świdośliwę najlepiej posadzić na stanowisku półcienistym. Ziemia powinna być średniowilgotna lub wilgotna, ale roślina nie lubi zalewania oraz gleb podmokłych. Rośline trzeba regularnie podlewać, szczególnie w okresie suszy.

Świdośliwa zazwyczaj dobrze zimuje, ale mogą uszkadzać ją wiosenne przymrozki.

Świdośliwa łatwo rozmnaża się przez odrosty korzeniowe. Roślinę można też rozmnażać przez nasiona, sadzonki zielne i półzdrewniałe, a także przez odkłady. Świdośliwę można także szczepić.

Opis: Wiśnia pospolita jest liściastym drzewem osiągającym 5–10 m wysokości. Ma krótki, nisko rozgałęziony pień oraz luźną, zazwyczaj nieregularną i szeroką koronę ze zwisającymi, cienkimi gałęziami. Młode pędy są początkowo oliwkowozielone. Konary o średniej grubości są dość rzadko rozstawione. Kora jest brunatnoczerwona do ciemnobrunatnoszarej, stosunkowo gładka, lekko błyszcząca, łuszczy się poziomymi pasmami. Eliptyczne liście mają 5–8 cm długości i regularnie, drobno piłkowany brzeg, rozwijają się dość późno – na przełomie kwietnia i maja, podczas intensywnego kwitnienia. Jesienią przebarwiają się na żółto. System korzeniowy jest rozbudowany, ale płytki (główna masa korzeni znajduje się na głębokości 15–50 cm). Wiśnia często daje odrosty korzeniowe.

Wiśnia kwitnie na przełomie IV i V (niektóre odmiany zakwitają już na początku kwietnia). Kwiaty są obupłciowe, owadopylne, zebrane po 2–6 na szypułkach 2–4 cm długości. Pojedyncze kwiaty mają 2–4 średnicy i 5 śnieżnobiałych płatków, jeden zielony słupek oraz wiele pręcików z żółtymi pylnikami.

Owoce nazywają się tak samo, jak roślina. Są gładkie i błyszczące, w zależności od odmiany czerwone, ciemnowiśniowe do wiśniowoczarnych. Te niewielkie, kuliste pestkowce umieszczone są na długich i cienkich szypułkach. Twarda, gładka pestka otoczona jest miękkim, soczystym miąższem i cienką skórką. Wiśnie mają charakterystyczny kwaskowaty smak i aromat. Zawierają kwas jabłkowy, cytrynowy, mangan i jod. Spożywa się je na surowo, ale przede wszystkim stanowią doskonały surowiec do przetwórstwa. Używa się je do produkcji soków, dżemów, konfitur, kompotów, win, nalewek, likierów, a także do wyrobów cukierniczych (na przykład ciast).

Okres dojrzewania owoców: od lipca do września, owoce dojrzewają szybko i równie szybko opadają. Czas zbioru prawie nigdy nie przekracza miesiąca.

Wiśnia preferuje gleby przepuszczalne, niezbyt ciężkie, mogą być nawet piaszczyste, ale nie podmokłe. Stanowisko pod uprawę wiśni powinno być nasłonecznione, ewentualnie lekko cieniste. Na jedno drzewo powinno przypadać 10–15 m2. Wiśnia nie lubi środowiska zbyt obfitego w wodę, dlatego nie trzeba jej dodatkowo podlewać, chyba że panuje susza.Kwiaty wiśni są bardzo wrażliwe na wiosenne przymrozki, a owoce podczas dojrzewania mogą być zrywane i uszkadzane przez grad bądź silny wiatr. Duże straty powodują także ptaki, dla których wiśnie są jednym z największych przysmaków.

Drewno wiśni jest dość twarde i odporne na obciążenia mechaniczne, posiada średnią gęstość, dobrze poddaje się obróbce, ale nie jest odporne na niekorzystne warunki atmosferyczne. Stosuje się go głównie do produkcji wysokogatunkowych mebli, oklein, płyt podłogowych oraz elementów instrumentów muzycznych. Ze względu na specyficzny aromat drewno wiśni jest także używane do wędzenia mięsa.

Odmiany uprawne wiśni są wrażliwe na drobną plamistość liści, brunatną zgniliznę drzew pestkowych oraz raka bakteryjnego.

Opis: Żurawina wielkowocowa to wieloletnia, zimozielona krzewinka z rodziny wrzosowatych. Jest uprawiana dla dekoracyjnych i jadalnych owoców.

Żurawina wytwarza długie (do 1,5 m długości), płożące pędy wegetatywne, z których wyrastają krótkie (5–12 cm długości), pionowe pędy owoconośne. Liście żurawiny wielkoowocowej są zielone, drobne, owalne i błyszczące. Jesienią liście przebarwiają się na brunatnobrązowo.

Żurawina wielkoowocowa kwitnie od czerwca do końca lipca. Kwiaty są drobne, jasnoróżowe. Jesienią tworzą się liczne duże (nawet do 2 cm średnicy), początkowo jasnozielone, z czasem czerwieniejące, kuliste lub owalne (w zależności od odmiany) owoce, o gładkiej i błyszczącej skórce. Owoce dojrzewają pod koniec września lub w październiku (zależnie od odmiany). Zbiera się je aż do jesiennych przymrozków. Żurawina zaczyna owocować w wieku 3 lat, pełnię owocowania osiąga w 4.–5. roku od posadzenia.

Żurawina wymaga kwaśnej, próchnicznej i wilgotnej gleby. Lubi stanowiska dobrze nasłonecznione. Gdy rośnie w miejscu zacienionym, owoce nie wybarwiają się na czerwono. Ponieważ żurawina ma płytki i niezbyt rozbudowany system korzeniowy, łatwo może ulec przesuszeniu, dlatego konieczne jest jej systematyczne podlewanie. Żurawina znosi za to okresowe zalewanie.

Żurawinę rozmnaża się za pomocą sadzonek pędowych pozyskanych z pędów wegetatywnych, które należy pociąć na fragmenty długości 10–12 cm. Tak przycięte sadzonki umieszcza się w skrzynce wypełnionej kwaśnym torfem. Po ukorzenieniu (trwa to kilka tygodni) sadzonki przesadza się do doniczek, a po następnych kilku tygodniach sadzi do gruntu na miejsce stałe w rozstawie 50 x 50 cm. Po posadzeniu należy ziemię wokół roślin wyściółkować mieszaniną kory i trocin.

Żurawinę wielkoowocową rzadko atakują szkodniki i choroby roślin.

Owoce żurawiny wykazują właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybicze, dzięki czemu działają wspomagająco w leczeniu różnych infekcji. Stosowane są w profilaktyce chorób serca, układu krążenia i miażdżycy oraz infekcjach układu pokarmowego, oczyszczają organizm z toksyn, są także pomocne przy odchudzaniu. Owoce żurawiny to popularny dodatek do mięs, sosów czy ciast. Znakomicie nadają się na przetwory.

Opis: Aster krzaczasty jest byliną z rodziny astrowatych Asteraceae. Pochodzi z Ameryki Północnej, charakteryzuje się zwartym, kulistym pokrojem, ma nagie pędy i wąskie, lancetowate liście. Osiąga od 20 do 50 cm wysokości.

Kwitnie bardzo obficie i długo – od końca sierpnia do października. Koszyczki są zebrane w wiechy. Kwiaty języczkowe mają barwę czerwoną, różową, białą lub fioletową w różnych odcieniach, zaś kwiaty rurkowe są żółte bądź brązowe.

Aster krzaczasty wymaga gleby żyznej, próchniczej oraz słonecznego stanowiska. Lepiej rośnie i kwitnie na glebach żyznych, ale dobrze daje sobie radę również na uboższych podłożach (nie jest wybredny w stosunku do stanowiska).

Astry krzaczaste stosuje się na obwódki rabat bylinowych, na rabaty, żywopłoty oraz sadzi w grupach na trawnikach.

Rozmnaża się go przez podział roślin wiosną. Astry te można przesadzać z bryłą ziemi przez cały okres wegetacji. Sadzi się je w rozstawie 30 x 30 cm.

Opis: Są to krzewy zrzucające na zimę liście, powstały w wyniku krzyżowania gatunków pochodzących z różnych rejonów świata. Uprawiane są ze względu na piękne kwiaty o intensywnych i bardzo różnorodnych kolorach (nie ma tylko niebieskich). Rozwijają się przed ukazaniem liści i przez dwa-cztery tygodnie obsypują cały krzew. Niektóre odmiany bardzo przyjemnie pachną (na przykład ‚Soir de Paris’). Azalie są także ozdobne jesienią, ponieważ liście wielu z nich przebarwiają się na żółto, pomarańczowo lub czerwono.

Powinny rosnąć w przepuszczalnej, próchniczej i kwaśnej glebie, która jest dostatecznie wilgotna. Lubią zaciszne i osłonięte, ale nie gorące stanowiska (źle znoszą suche powietrze). Mogą rosnąć w cieniu, jednak wtedy mniej intensywnie kwitną. Są odporne na mróz, choroby i szkodniki.

Opis: Barwinek pospolity to niewysoka krzewinka o dwóch typach pędów lekko drewniejących u podstawy. Pędy płone pokładają się i rozrastają szeroko na powierzchni podłoża, ukorzeniając się na powierzchni gleby i w węzłach, tworząc kępy o średnicy nawet do 200 cm (pędy mogą osiągać długość 80–100 cm i przyrastać około 50 cm rocznie). Pędy kwiatostanowe są krótsze i wzniesione, wysokości około 20 cm. Oba typy pędów są ulistnione, porośnięte błyszczącymi, krótkoogonkowymi, całobrzegimi, eliptycznymi lub jajowatymi, skórzastymi liśćmi 2–3 cm długości. Barwinek pospolity  wyróżnia się barwą blaszek liściowych, które są pstre, złocistożółte z ciemnozielonymi, kontrastowymi, nieregularnymi przebarwieniami, najczęściej na brzegach. Intensywność złocistożółtego wybarwienia zależy od wieku (młode liście są intensywniej żółte) oraz ekspozycji na słońce (liście im bardziej zacienione, tym stają się zieleńsze). Kolor liście w zasadzie nie zmienia się znacznie wraz z nadejściem jesieni, a na zimę pozostają w niezmienionym stanie na pędach.

Barwinek pospolity zakwita niekiedy już na przełomie marca i kwietnia, a pojedyncze kwiaty są obecne na roślinie aż do września. Okres najobfitszego kwitnienia przypada na maj i czerwiec. Kwiaty barwinka są pojedyncze, 2–3 cm średnicy, najczęściej pięciokrotne (choć zdarzają się kwiaty o czterech, płasko rozpostartych płatkach korony), rozwijają się na szypułkach w kątach liści na tegorocznych pędach kwiatowych. Kwiaty są owadopylne, niebieskofioletowe, pięknie kontrastują ze złocistymi liśćmi.

Barwinek pospolity najlepiej rośnie na dobrze spulchnionych, żyznych, próchniczych, umiarkowanie wilgotnych glebach o odczynie od lekko kwaśnego do lekko zasadowego. Odmiana ta może rosnąć w pełnym słońcu (jest odporna na poparzenia słoneczne) – wtedy liście są najintensywniej przebarwione i kwitnienie najobfitsze (ale pod warunkiem stałej dostępności minimalnej ilości wilgoci w podłożu). Może też rosnąć w półcieniu i na stanowiskach silnie zacienionych, ale w głębokim cieniu kwitnienie jest znacznie mniej obfite, a liście mogą nieco zielenieć, tracąc swą oryginalną barwę. W polskim klimacie roślina ta jest całkowicie odporna na mróz, choć bez dodatkowego zabezpieczenia, w szczególnie mroźne i bezśnieżne zimy może nieco podmarzać (wiosną dobrze regeneruje uszkodzone pędy). Strefa mrozoodporności 5a.

Barwinek pospolity może być rozmnażany jedynie wegetatywnie, przez podział starszych, dobrze rozrośniętych kęp roślin, wraz z bryłą korzeniową, przez niemal cały sezon wegetacyjny (choć najlepiej zabieg ten wykonywać wiosną lub jesienią po kwitnieniu). Najprostszą metodą rozmnażania jest odcięcie ukorzenionych pędów od rośliny matecznej i przesadzenie ich w nowe miejsce lub pobranie kilkunastocentymetrowych pędowych sadzonek wierzchołkowych i wysadzenie po ich ukorzenieniu (korzenią się łatwo, w wodzie lub stale wilgotnym podłożu), najlepiej pęczkami po kilka–kilkanaście sztuk, na miejsce stałe.

Barwinek pospolity doskonale nadaje się jako barwne uzupełnienie rabat bylinowych i na obwódki rabat (ale wtedy należy systematycznie przycinać zbyt długie pędy). Najlepiej prezentuje się jako roślina okrywowa w naturalistycznych założeniach ogrodowych oraz w ogrodach w stylu wiejskim i swobodnym, zarówno sadzona w cieniu koron drzew i wyższych krzewów (głównie liściastych), jak i na nasłonecznionych miejscach. Nadaje się też do sadzenia w alpinariach i ogrodach skalnych (ale w miejscu, gdzie go sadzimy, między kamieniami czy skałami powinien mieć zapewniony spory zapas podłoża). Jako roślina zadarniająca barwinek należy sadzić co 30–40 cm, a powierzchnia którą ma porastać nie powinna być wyściółkowana, bo na takim podłożu rośliny rozrastają się słabo, a ich pokładające się pędy nie mają szans ukorzenić się w glebie. Można go też z powodzeniem uprawiać w pojemnikach na balkonach i tarasach. Szczególnie malowniczo wygląda jako uzupełnienie kompozycji roślinnych w dużych, wysokich lub wiszących pojemnikach, z których jego długie pędy zwieszają się. Pędy barwinka są wyjątkowo trwałe, dlatego doskonale nadają się do uzupełniania bukietów i kompozycji florystycznych.

Opis: Bluszcz pospolity jest wiecznie zielonym, wieloletnim pnączem, należy do rodziny araliowatych Araliaceae. Występuje w całej Europie, z wyjątkiem północnych krańców, na Kaukazie, w Małej Azji i Persji, a jako gatunek zawleczony również w Ameryce Północnej. Rośliny na stanowiskach naturalnych objęte są częściową ochroną gatunkową. Ochronie podlegają okazy kwitnące.

Łodyga płoży się lub wspina przy pomocy korzonków przybyszowych, do wysokości 20 m. Pędy kwitnące są pozbawione korzonków przybyszowych. Liście są z wierzchu ciemnozielone, błyszczące, pod spodem jaśniejsze, czerwieniejące przy niższych temperaturach, skórzaste, 3–5 klapowe (klapy trójkątne), u nasady sercowate, zimozielone. Osadzone są na pędach płonych, ich długość i szerokość wynosi od 4 do 10 cm. Liście pędów położonych niżej są zazwyczaj silniej powcinane. Liście rosnące na pędach kwitnących mają odmienny kształt – są jajowate lub jajowato-lancetowate, całobrzegie i zaostrzone.

Kwiaty bluszczu są obupłciowe, drobne, 5-krotne, zebrane w baldachowate półkuliste wiechy Płatki korony szerokie i krótkie, zielonożółte do białozielonych. Bluszcz kwitnie od IX do X. Kwiaty wydzielają zapach padliny, zwabiając muchy, jednocześnie wytwarzają nektar zwabiający pszczoły i trzmiele. Pierwszy raz zakwita dopiero w 8–10 roku życia.

Bluszcz ma liczne odmiany uprawiane jako rośliny ozdobne. Uprawia się także formy karłowe, rosnące w doniczkach, służące do ozdoby wnętrz.

Dobrze rośnie na glebie próchniczej, przepuszczalnej i dość wilgotnej. Wymaga stanowiska półcienistego lub cienistego, w pełnym słońcu gorzej rośnie. Stosowany jest jako roślina okrywowa lub ozdobne pnącze, formuje się z niego zwarte kobierce na zacienionych miejscach, pod koronami drzew. Pędy moga osiągnąć nawet do 20 m, roczny przyrost to oko ło 1 m.

Bluszcz rozmnaża się przez sadzonki pędowe. Do tego celu ucina się młode pędy długości 40–50 cm i ukorzenia się, zazwyczaj trwa to 10–14 dni.

Uwaga! Wszystkie części rośliny są trujące – zawierają saponiny, które działają drażniąco na skórę i spojówkę oka, a po spożyciu wywołują zaburzenia przewodu pokarmowego i układu nerwowego.

Opis: Bodziszek czerwony, nazywany również bodziszkiem krwistym, to niewysoka bylina należąca do rodziny bodziszkowatych. Dorasta do 40-50 cm wysokości. W naturze rośnie na terenie Azji i Europy (w tym również w Polsce), gdzie chętnie zasiedla słoneczne łąki, zbocza i obrzeża lasów. W ogrodach bodziszek czerwony uprawiany jest ze względu na piękne kwiaty, które – w zależności od odmiany – mogą mieć kolor czerwony (‚Max Frei’), różowy (‚Elke’) lub biały (‚Album’).

Bodziszek czerwony rozpoczyna kwitnienie zazwyczaj w maju i kwitnie nieprzerwanie aż do września.

Bodziszek czerwony tworzy niskie, gęste, zwarte kępy zielonych, niewielkich, klapowanych i mocno powcinanych liści. Kępy te z czasem rozrastają się w duże, zielone poduchy. Jesienią liście bodziszka czerwonego przebarwiają się na pomarańczowoczerwony kolor i są ciekawą dekoracją ogrodu.

Bodziszek czerwony to roślina mało wymagająca i łatwa w uprawie. Najlepiej czuje się na stanowiskach słonecznych lub lekko zacienionych oraz na lekkich, wapiennych podłożach. Urośnie jednak również na słabych, żwirowo-gliniastych bądź jałowych glebach.

Bodziszek czerwony jest mrozoodporny i nie wymaga zimowego okrycia. Najlepszym sposobem rozmnażania bodziszka czerwonego jest podział rozrośniętej kępy, gdyż rośliny rozmnażane z siewu mogą nie powtórzyć cech odmianowych. Bodziszek czerwony jest znakomitą rośliną okrywową. Jest polecany do sadzenia na murkach, skarpach i rabatach. Znakomicie nadaje się także do nasadzeń naturalistycznych oraz na skalniaki.

Opis: Bratek ogrodowy jest jedną z najpopularniejszych roślin zdobiących nasze ogrody i balkony. Ta dwuletnia roślina z rodziny fiołkowatych Violaceae jest mieszańcem otrzymanym w wyniku skrzyżowania Viola tricolor z innymi gatunkami. Rośliny osiągają 10–25 cm wysokości, mają gładkie, czterokanciaste, rozgałęzione łodygi, u dołu częściowo pokładające się, górą wzniesione. Dolne liście są jajowato-sercowate, górne lancetowate.

Bratki rozpoczynają kwitnienie już jesienią w roku wysiewu, ale główna pora kwitnienia przypada na marzec–czerwiec roku następnego. Kwiaty są 5-płatkowe, mają średnicę dochodzącą w zależności od odmiany nawet do 10 cm (zwykle 6–7 cm), są osadzone pojedynczo na dość długich szypułkach wyrastających z kątów liści. To, co jest urzekające w bratkach, to bogactwo barw ich kwiatów, które dodatkowo maja aksamitny połysk i delikatnie pachną.

W uprawie znajduje się wiele grup i odmian bratków. Do bratków wczesnokwitnących należą między innymi grupy: hiemalis – odmiany z tej grupy mają małe kwiaty, kwitną obficie i są wytrzymałe na niskie temperatury, pirnańskie – mają kwiaty z tzw. oczkiem, kwitną dość wcześnie, ale o kilka dni później niż bratki z poprzedniej grupy, vorbote– mają bardzo duże kwiaty, w zarysie okrągłe, o czystych i intensywnych barwach, holenderskie wielokwiatowe – mają duże kwiaty o intensywnych kolorach. Do bratków średniowczesnych i późnych zaliczmy grupy: roggli – o bardzo dużych kwiatach w wielu intensywnych barwach, wiele odmian ma na dolnym płatku odmiennie zabarwione oczko; szwajcarskie – kwiaty duże, rośliny silnie rosnące, obficie kwitnące; mieszanka wielkokwiatowa Engelmana – bratki hodowli angielskiej o bardzo dużych kwiatach w różnych barwach (z wyjątkiem białej); olbrzymie Orchideiflora – kwiaty bardzo duże, w barwach pastelowych; brzegi płatków fryzowane, płatek dolny zgięty ku dołowi; trimardeau – kwiaty duże (mniejsze niż bratków poprzednich grup), z oczkiem na dolnych płatkach; rośliny kwitną obficie. Ponadto jest wiele mieszanek oraz odmian nie należących do wyżej wymienionych grup.

Wymaga gleb żyznych, próchniczych, o odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym i słonecznego stanowiska (rośliny wysadzone w półcieniu stają się wybujałe i słabo kwitną).

Bratki stosuje się na kwietniki, obwódki, do mis i skrzynek balkonowych. Niektóre odmiany uprawiane są jako rośliny doniczkowe, można więc wykorzystać je do dekorowania wiosna naszych mieszkań. Nadają się również na kwiat cięty. Obecnie na rynku są także odmiany o zwisających pędach, niezwykle atrakcyjnie prezentujące się w wiszących pojemnikach.

Bratki rozmnaża się z nasion wysiewanych od drugiej połowy czerwca do początku lipca do inspektu lub na rozsadnik. Nasiona należy lekko przykryć ziemią, podlać i zacieniować. Po wzejściu siewki pikuje się w rozstawie 4 x 5 cm. W końcu sierpnia lub w pierwszej połowie września rozsadę sadzi się na zagony w rozstawie 15 x 15 cm. Przed zimą bratki należy nakryć gałązkami świerka. Na miejsce stałe rośliny wysadza się w drugiej połowie kwietnia lub na początku maja w rozstawie 25 x 20 cm.

Opis: Budleja Dawida to szybko rosnący krzew o rozłożystym pokroju, a końce jej pędów zwisają pod ciężarem kwiatostanów. Liście są jajowatolancetowate, ciemnozielone, od spodu biało owłosione, jesienią opadają.

Kwitnie od czerwca aż do października. Kwiaty zebrane w długie, wąskie, wiechowate kwiatostany, pojawiają się na wierzchołkach tegorocznych pędów. Charakterystyczną cechą kwiatu budleji jest pomarańczowe „oczko” w środku kwiatu. Kwiaty silnie pachną, wabiąc do ogrodu liczne motyle. W zależności od odmiany kwiaty budlei mają barwę białą, różową, niebieską, fioletową lub purpurową.

Dobrze rośnie na glebie przepuszczalnej, żyznej, gliniasto-piaszczystej, lekko wilgotnej o odczynie zbliżonym do obojętnego. Podczas suszy krzew wymaga podlewania. Stanowisko powinno być słoneczne i ciepłe, ponieważ budleja nie jest w pełni mrozoodporna. W czasie wegetacji krzew powinien być 2 – 3 razy zasilany nawozami wieloskładnikowymi. Na zimę wymaga okrycia kopczykiem ziemi, kory, trocin lub liści. Wiosną, przed ruszeniem wegetacji, zalecane jest silne cięcie krzewu na wysokości ok. 20 cm nad ziemią. Cięte w ten sposób rośliny dobrze się rozkrzewiają i obficiej kwitną, w sezonie osiągają wówczas wysokość 1-1,5 m.

Budleja Davida polecana jest do małych ogrodów przydomowych, na trawnik jako soliter oraz do kompozycji na rabaty.

Rozmnaża się przez sadzonki półzdrewniałe pobierane w drugiej połowie lata lub przez sadzonki zdrewniałe pobierane od połowy jesieni do wczesnej wiosny.

Opis: Bukszpan wieczniezielony jest zimozielonym, wolno rosnącym krzewem, o owalnym, zwartym pokroju. Należy do rodziny bukszpanowatych Buxaceae. Ma jajowate, małe, błyszczące, skórzaste, ciemnozielone lub żółte (w zależności od odmiany) liście. Dorasta do 4 m wysokości.

Od kwietnia do maja na roślinie pojawiają się niepozorne, żółtawobiałe, miododajne kwiaty skupione w krótkich i gęstych gronach. Owoce bukszpanu to małe rogate torebki z niedużymi, czarnymi nasionami.

Bukszpan jest bardzo często sadzony w ogrodach, parkach i zieleńcach. Znakomicie nadaje się na strzyżone żywopłoty i obwódki. Doskonale znosi cięcie i można go formować w różne kształty. Można go także uprawiać w pojemnikach, pod warunkiem ich dobrego zabezpieczenia przed mrozem.

Bukszpan dobrze rośnie zarówno na stanowisku słonecznym (ale nie narażonym bezpośrednio na silnie palące promienie słońca) jak i zacienionym. Lubi stanowiska zaciszne i wilgotne. Należy go podlewać regularnie, ale niezbyt obficie, nie zapominając o nawadnianiu także zimą oraz wczesną wiosną po rozmarznięciu gleby.

Jest tolerancyjny w stosunku do gleby, ale lepiej rośnie w zasobnej w próchnicę, przepuszczalnej ziemi gliniastej o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym.

W bardzo mroźne, bezśnieżne zimy bukszpan może przemarzać, dlatego warto osłaniać go na zimę agrowłókniną.

Bukszpan rozmnaża się przez sadzonki pędowe – niezdrewniałe fragmenty pędów 10 cm długości ścina się w sierpniu i ukorzenia w skrzynkach wypełnionych mieszaniną piasku i torfu. Zimą przechowuje się je w chłodnej, ale widnej piwnicy, a wiosną – w kwietniu bądź w maju – ukorzenione młode rośliny przesadza do gruntu

Uwaga! Bukszpan należy do roślin trujących – zawiera szkodliwe alkaloidy.

Opis: Cis pospolity, należący do rodziny cisowatych, to zwykle duże drzewo lub okazały krzew. Z tego powodu w ogrodach najczęściej uprawia się jego liczne odmiany. Jedną z bardziej uniwersalnych odmian cisa pospolitego jest, charakteryzująca się powolnym wzrostem i zwartym, kolumnowym pokrojem.

Cis pospolity może dorastać do 5 m wysokości, ale na ogół osiąga nie więcej niż 2-3 m wysokości, i to dopiero po kilku (około 10-ciu) latach uprawy.

Cis pospolity ma ciemnozielone igły z dwoma jasnymi paskami na zewnątrz oraz wyprostowane, przylegające do pnia pędy. Jesienią dodatkową ozdobą krzewu są jaskrawoczerwone, okrągłe jagody, które pojawiają się na egzemplarzach żeńskich (cisy pospolite są roślinami dwupiennymi). Cała roślina (poza osnówką owocu) jest silnie trująca, dlatego nie poleca się jej sadzić w pobliżu miejsc przeznaczonych do zabawy dla dzieci.

Cisy pospolite należą do wąskiej grupy iglaków, które mogą rosnąć w cieniu. Wymagają jednak stanowisk ciepłych i osłoniętych od wiatru. Stosunkowo dobrze znoszą niską temperaturę (chociaż silne mrozy mogą powodować uszkodzenia pędów) i są odporne na zanieczyszczenia powietrza. Ponieważ doskonale reagują na cięcie, można z nich tworzyć gęste, zimozielone żywopłoty.

Cis pospolity, podobnie jak gatunek, preferuje podłoża wilgotne, zasadowe, próchnicze, żyzne, przepuszczalne i świeże. Ze względu na swój zwarty pokrój i niewielki wzrost cis pospolity polecany jest zarówno do dużych, jak i małych ogrodów. Dobrze wygląda w kompozycjach z innymi krzewami iglastymi, ale sprawdza się również w żywopłotach.

Najlepszym sposobem rozmnażania cisa pospolitego jest sadzonkowanie fragmentów pędów pobieranych wiosną lub jesienią. Siew nasion nie gwarantuje zachowania cech egzemplarza matecznego.

Opis: Niska bylina okrywająca o płożącym pokroju, dorasta do 20 cm wysokości (w czasie kwitnienia).

Jej ozdobą są zarówno zielonoczerwone liście, jak i niebieskie kwiaty. Roślina kwitnie w maju i czerwcu, latem kwiaty mogą się pojawiać sporadycznie. Jest półzimozielona – w zimy bez śniegu liście mogą przemarzać, ale na wiosnę szybko odrasta.

Najlepiej prezentuje się w miejscach dobrze oświetlonych (wtedy jej liście najładniej się przebarwiają), ale nie toleruje silnego nasłonecznienia, znosi natomiast zacienienie.Należy sadzić ją w glebę próchniczną.

Nadaje się do ogrodów jako roślina okrywowa, można ja także sadzić w ogrodach skalnych oraz w pojemnikach.

Opis: Bylina powstała ze skrzyżowania dzikich gatunków. Tworzy kępę. Uwagę zwracają liście. Mają sercowaty kształt i interesujące zabarwienie – wiosną czerwonawe, z czasem powoli zielenieją. Drobne, dzwonkowate czerwono-białe kwiaty są zebrane w luźne kwiatostany. Najlepiej rośnie w próchnicznej przepuszczalnej glebie. Źle znosi bezpośrednie słońce i suszę. Doskonale nadaje się do zadarniania powierzchni pod drzewami, a także do cienistych ogrodów skalnych. Na 1m2 sadzi się 15 roślin.

Epimedium jest odporne na choroby, ale niezupełnie wytrzymałe na wiosenne przymrozki, które mogą uszkadzać liście. Na szczęście tuż po zakończeniu kwitnienia wyrastają nowe. Roślinę tę rozmnaża się przez podział dużych kęp.

Opis: Popularna bylina z rodziny fiołkowatych Violaceae,  osiąga zaledwie 5–10 cm wysokości. Tworzy podziemne kłącza. Ma intensywnie pachnące, fioletowe lub białe kwiaty. Kwitnie w kwietniu i maju. Powtarza kwitnienie jesienią. Liście są zielone, omszone, od spodu błyszczące, nerkowate lub jajowate, u nasady sercowate.

Fiołek wonny stosuje się na rabatach, można tworzyć z niego obwódki, nadaje się do ogródków skalnych, a także jako kwiat cięty do miniaturowych bukiecików. Ze względu na to, że silnie się rozrasta i ma płożący pokrój, doskonale nadaje się jako roślina okrywowa.

Jest rośliną półzimozieloną – część liści pozostaje do wiosny.

Nie ma specjalnych wymagań glebowych. Lubi stanowisko cieniste lub półcieniste. Podłoże, najlepiej gleba próchniczna, powinno być przeciętnie wilgotne.

Olejek eteryczny pozyskiwany z fiołka wonnego jest używany w kosmetyce, m.in. w perfumach (nuta serca).

Opis: Ojczyzną tej byliny jest Japonia. Tworzy kępy szerokości około 50 cm. Ma bardzo dekoracyjne liście – błyszczące, o intensywnie zielonych brzegach i kremowobiałych paskowanych wnętrzach. Blaszki liściowe są poskręcane i pofałdowane. Latem rozwijają się dzwonkowate jasnofioletowe kwiaty zebrane w luźne kwiatostany osadzone na wysokich pędach. Funkia falista dobrze rośnie w przepuszczalnej, próchnicznej glebie (na 1 m2 sadzi się pięć-siedem roślin).

Ładnie wygląda w cieniu pod drzewami, gdzie jej jasne liście rozświetlają otoczenie. Można ją uprawiać w słonecznych miejscach, ale wtedy należy pamiętać o tym, żeby ją regularnie podlewać. Nadaje się do pojemników. Funkia jest odporna na choroby, niestety jej delikatne liście są przysmakiem ślimaków. Rozmnaża się ją przez podział wiosną lub pod koniec lata.

Opis: Hortensja krzewiasta to efektownie kwitnący krzew o luźnym pokroju. Osiąga 1-1,5 m wysokości. Ma jasnozielone liście.

Hortensja krzewiasta kwitnie od czerwca do sierpnia. Kwiaty są kremowobiałe, zebrane w bardzo duże, półkuliste kwiatostany, złożone z wielu płonnych kwiatów.

Stanowisko dla hortensji krzewiastej powinno być słoneczne do zacienionego, koniecznie osłonięte. Młode, silnie rosnące rośliny często muszą być wzmacniane palikami dla podtrzymania dużych kwiatostanów.

Hortensja krzewiasta polecana jest do ogrodów przydomowych.

Opis: Irga szwedzka to karłowy krzew o leżących na ziemi, długich, wygiętych pędach. Osiąga 0,6 m wysokości. Liście półzimozielone, bardzo błyszczące, ciemnozielone. Kwiaty białe, obfite, V-VI. Owoce pojedyncze, jaskrawoczerwone, pozostają na krzewie do wiosny. Stanowisko słoneczne do zacienionego. Toleruje wszystkie zasobne, ogrodowe gleby. Dobra roślina okrywowa.

Opis: Krajowa bylina o dekoracyjnych dłoniastych liściach i delikatnych białych kwiatach. Występuje w całej Europie, w żyznych lasach liściastych i na wysokogórskich łąkach. W ogrodach uprawiane są także odmiany o kwiatach jasno- lub ciemnoróżowych (na zdjęciu ‚Ruby Wedding’) oraz purpurowo czerwonych. Rozwijają się przez całe lato i nadają się do wazonu. Najlepiej rośnie w próchnicznej, przepuszczalnej i wilgotnej ziemi, nie lubi gleby piaszczystej i suchej.

Jest łatwa w uprawie, w sprzyjających warunkach rozrasta się, tworząc okazałe kępy, łatwo się też rozsiewa. Choć polecana jest na miejsca ocienione, może rosnąć na słońcu, pod warunkiem że ziemia będzie stale lekko wilgotna. Najładniej wygląda posadzona w grupie (sześć-siedem sztuk na 1 m2) lub między innymi roślinami. Dzięki niej kompozycje nabierają lekkości.

Opis: Bylina występująca w południowo-zachodniej Europie o zwartym krzaczastym pokroju. Dzięki pierzastym, delikatnym liściom sprawia wrażenie kruchej. Liście mają niebieskozielone zabarwienie. Bardzo długo kwitnie. Jasnożółte kwiaty zebrane w kwiatostany po kilkanaście sztuk rozwijają się przez całe lato. Kokorycz żółta lubi żyzną, próchniczną i wilgotną ziemię. Dobrze się czuje w cieniu drzew.

Można ją sadzić na rabatach bylinowych i w ogrodach skalnych. Doskonale nadaje się do założeń naturalistycznych, ponieważ w sprzyjających warunkach łatwo się rozsiewa i tworzy kobierce. Nie wymaga pielęgnacji, jest odporna na mróz, choroby i szkodniki. Najłatwiej ją rozmnożyć z nasion (najlepiej wysiać je tuż po zbiorze), ale można też dzielić starsze rośliny.

Opis: Kopytnik pospolity jest byliną należącą do rodziny kokornakowatych Aristolochiaceae. Występuje w środkowej i południowej Europie, a także na Syberii i w Małej Azji. Jest naszym gatunkiem rodzimym, pospolicie występuje prawie w całej Polsce, w cienistych lasach liściastych i mieszanych, zaroślach. W górach występuje aż po regiel górny. W Polsce jest objęty częściową ochroną gatunkową.

Kopytnik jest rośliną bardzo niską (10–15 cm), tworzącą zwarte kępy. Ma mocno rozgałęziające się kłącza, płożące się tuż pod powierzchnia ziemi. Ciemnozielone, skórzaste, błyszczące liście mają charakterystyczny, nerkowaty kształt, który przypomina odcisk końskiego kopyta (stąd polska nazwa rośliny). Są zimozielone, a ich długie ogonki i spodnia strona są owłosione.

Kwiaty kopytnika są niepozorne, pojedyncze, purpurowobrązowe, mają dzwonkowaty kształt, wyrastają przy samej ziemi, zazwyczaj są ukryte pod liśćmi. Kopytnik kwitnie od marca do maja.

Cała roślina wydziela specyficzny pieprzowo-aromatyczny zapach, gdy kwitnie zwabia padlinożerne muchówki, które zapylają kwiaty.

Kopytnik najlepiej rośnie na glebach żyznych, próchniczych, wilgotnych, chętnie na podłożu o odczynie zasadowym.

Kopytnik jest uprawiany jako roślina ozdobna w ogrodach i parkach, doskonale nadaje się jako roślina okrywowa, szczególnie w miejscach cienistych, np. pod drzewami (jest rośliną cieniolubną, znosi nawet głęboki cień). Najlepiej sadzić go w grupach. Nadaje się też do ogrodów skalnych.

Jest także rośliną leczniczą – surowcem jest kłącze kopytnika – działa wymiotnie, moczopędnie, wykrztuśnie, przeczyszczająco (stosuje się go przy schorzeniach górnych dróg oddechowych, pęcherza moczowego, nerek).

W większych ilościach jest trujący.

Kopytnik rozmnaża się przez podział kłączy w marcu – kwietniu.

Opis: Krokusy są jednymi z najwcześniej kwitnących wiosną roślin. Należą do wieloletnich roślin bulwiastych. Najpopularniejsze w uprawie są krokusy wielkokwiatowe.

Krokusy zakwitają w III – czasem wtedy, gdy jeszcze leży śnieg. Kwiaty i liście wyrastają wprost z niewielkich bulw przybyszowych, pokrytych charakterystycznymi siateczkowatymi łuskami. Wąskie liście rosną silnie dopiero po kwitnieniu. Kwiaty, w zależności od odmiany, mają barwę fioletową, niebieską, liliową, żółtą, białą, mogą być także dwubarwne (paskowane).

Krokusy wymagają gleby próchniczej, łatwo nagrzewającej się, przepuszczalnej i dostatecznie wilgotnej, o odczynie lekko kwaśnym (źle znoszą nadmiar wapnia). Na glebie lekkiej, piaszczysto-gliniastej i jałowej przyrosty bulw są niewielkie i rośliny mogą nie zakwitnąć. Najlepiej rosną na słonecznym bądź lekko ocienionym stanowisku.

Bulwy krokusów należy sadzić we IX i na początku X. Głębokość sadzenia zależy od wielkości bulw: małe sadzimy na 5–6 cm, duże na około 8 cm. Odstęp między bulwami powinien wynosić 10–15 cm.

Bulwy krokusów są jednoroczne – w miejsce bulwy matecznej powstają liczne bulwy potomne. Wykopuje się je co 3–4 lata, najczęściej na początku lub w połowie VI (należy poczekać, aż liście zaczną zasychać). Po wykopaniu należy je przesuszyć w temperaturze 20–25°C, następnie oczyścić i oddzielić bulwy przybyszowe. Do momentu sadzenia oczyszczone bulwy przechowuje się w przewiewnym miejscu zapewniając 17–20°C.

Krokusy najładniej wyglądają sadzone w grupach po kilka, kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt. Rosnąc na tym samym miejscu kilka lat tworzą gęste kępy. Sadzi się je pod drzewami i krzewami, na brzegach rabat oraz w ogrodach skalnych. Można je także sadzić na trawnikach, pamiętając jednak o tym, aby wówczas nie kosić nisko, bo wtedy jednocześnie ścina się liście krokusów. Jest to niekorzystne, ponieważ liście rosnąc intensywnie po kwitnieniu przyczyniają się do dobrego przyrostu bulw i obfitego kwitnienia w kolejnych latach. Dobrze nadają się za to do sadzenia na trawnikach uprawiane mniej intensywnie, które są koszone rzadziej i w późniejszych terminach. Krokusy można również sadzić w pojemnikach ustawianych na balkonach i tarasach.

Nawożenie krokusów rozpoczyna się 2–3 tygodnie po posadzeniu bulw, najlepiej mieszanką nawozową z przewagą fosforu i potasu. Wiosną nawozimy 2 razy (stosując jedynie azot): pierwszy raz zaraz po pojawieniu się roślin, drugi – tuż po przekwitnięciu. Po nawożeniu rośliny trzeba obficie podlać (chyba że zapowiadane są opady deszczu).

Opis: Bylina występująca w Apeninach, blisko spokrewniona z rosnącą w naszych lasach miodunką plamistą. Ma duże lancetowate liście nakrapiane srebrnymi plamkami. Wczesną wiosną, razem z liśćmi, rozwijają się purpurowe kwiaty, w miarę przekwitania zmieniające barwę na różową i niebieską (uprawiane są też odmiany o mocniej nakrapianych liściach oraz białych lub czysto niebieskich płatkach kwiatów). Kwiaty są niewielkie, ale bardzo liczne. Wabią owady.

Miodunka lubi przepuszczalną, próchniczną, wilgotną glebę, ale dość dobrze znosi suszę. Łatwo się rozrasta, tworząc duże kępy i sama rozsiewa. Można ją też rozmnażać przez podział. Nadaje się do zadarniania niewielkich powierzchni pod drzewami (sadzi się 10-12 roślin na 1 m2), dobrze się czuje w cieniu wyższych bylin. W upalne i wilgotne lata bywa atakowana przez choroby grzybowe.

Opis: Narcyzy należą do najpopularniejszych ozdobnych roślin cebulowych kwitnących wiosną. Ich ozdobą są ukazujące się od III do V kwiaty o najróżniejszych odcieniach barwy białej, żółtej i pomarańczowej. Kwiat narcyza składa się z sześciu płatków okwiatu i charakterystycznej rurki zwanej przykoronkiem. Płatki mogą być białe lub w różnych odcieniach barwy żółtej, natomiast przykoronek – biały, żółty, intensywnie pomarańczowy, różowy, a nieraz czerwony. Rodzaj Narcissus obejmuje około 40 gatunków, znanych jest ponad 10 tysięcy odmian. Uwzględniając m.in. kształt kwiatów podzielono narcyzy na grupy: trąbkowe, wielkoprzykoronkowe, drobnoprzykoronkowe, pełne, mieszańce triandrus, mieszańce cyclamineus, mieszańce tazetta, mieszańce jonquilla, mieszańce o rozszczepionym przykoronku. Pozostałe grupy obejmują tzw. narcyzy botaniczne, gatunki, formy i odmiany naturalne narcyzów dziko rosnących.

Narcyzy nadają się do wiązanek okolicznościowych i kompozycji kwiatowych. Trzeba pamiętać, że cięte narcyzy przyśpieszają więdnięcie innych kwiatów, wydzielają bowiem lepki sok, który jest szkodliwy dla innych gatunków. Chcąc tego uniknąć, należy wstawiać narcyzy do wazonu z letnią wodą dzień wcześniej niż pozostałe kwiaty. W ciągu 24 godzin lepki sok wydzieli się z narcyzów i przestanie zagrażać innym kwiatom. Zmiana wody w kolejnym dniu pozwoli na bezpieczne dołączenie innych kwiatów. Coraz częściej dekorujemy także nasze mieszkania narcyzami w doniczkach.

Uprawa narcyzów jest bardzo łatwa, bowiem nie są zbyt wymagające – rosną praktycznie na każdej glebie, z wyjątkiem bardzo lekkich i jałowych, a także ciężkich i podmokłych. Najlepsze jednak dla nich jest podłoże próchniczne i wilgotne. Rośliny te są przystosowane do suchych, gorących i krótkich okresów wegetacyjnych, posiadają niezwykłą umiejętność przetrwania.

Narcyzy lubią miejsca słoneczne, ale tolerują także stanowiska lekko ocienione. Mogą pozostawać bez przesadzania na jednym miejscu kilka lat. Najobficiej kwitną zazwyczaj od drugiego do czwartego roku po posadzeniu.

Cebule narcyzów są wieloletnie, pokryte błonką, mają jajowaty kształt i liczne cebulki przybyszowe. Cebule sadzimy pod koniec sierpnia i na początku września. Głębokość sadzenia cebul zależy od ich wielkości – sadzimy je na głębokości równej 2–3 ich wysokościom, w lżejszej glebie głębiej, a w cięższej – płyciej. Zachowujemy odstępy między cebulami równe 2–3 szerokościom cebul. Aby zabezpieczyć cebule przed nornicami, można sadzić je w plastikowych ażurowych koszykach lub skrzynkach, które zakopuje się w ziemi.

Późną jesienią, dobrze zasilić glebę wieloskładnikowymi nawozami mineralnymi, które wykorzystane zostaną przez rośliny wczesną wiosną, tuż po rozpoczęciu wegetacji.

Narcyzy nie wymagają okrywania na zimę, ale aby zabezpieczyć cebule przed dużymi spadkami temperatury, należy okryć miejsce sadzenia kilkucentymetrową warstwą torfu, rozdrobnionej kory, słomy lub suchych liści. Wiosną, po ustąpieniu przymrozków, okrycie to należy zdjąć i obficie podlać. Jeśli narcyzy zostały posadzone w trawie, trzeba pamiętać, aby nie kosić trawnika około miesiąc od zakończenia kwitnienia narcyzów.

Pod koniec VII, po zaschnięciu liści narcyzów, możemy wykopać cebulki, przesuszyć je, przechować w ciemnym, przewiewnym miejscu i wysadzić ponownie na początku września. Nie jest to jednak konieczne – cebule można pozostawić w ziemi, ale trzeba zaprzestać podlewania, aby zapewnić im okres spoczynku. Narcyzy z grupy wielkoprzykoronkowych i trąbkowych należy przesadzać na nowe miejsce co 2–3 lata, natomiast narcyzy z pozostałych grup można pozostawić na tym samym miejscu wiele lat.

Opis: Kocanki ogrodowe, znane jako nieśmiertelniki, to roślina jednoroczna z rodziny złożonych Compositae. Kocanki ogrodowe pochodzą z Australii. Roślina charakteryzuje się wzniesioną łodygą 40–100 cm wysokości, słabo owłosioną, która rozgałęzia się w pewnej odległości od nasady. Liście kocanek ogrodowych są podługowato-lancetowate, całobrzegie, mają do 10 cm długości.

Kocanki ogrodowe kwitną od połowy lipca do przymrozków. Koszyczki kwiatowe złożone są wyłącznie z żółtych kwiatów rurkowych, otoczonych suchymi, białymi, czerwonymi lub brunatnymi listkami okrywy koszyczka – to właśnie te okrywy są ozdobną częścią kwiatostanu.

Odmiany ogrodowe nieśmiertelników mają zwiększoną liczbę listków okrywy koszyczka, większe koszyczki (średnicy 8 cm) i bardziej wypełnione barwnymi listkami okrywy koszyczka Wśród nich jest wiele odmian o różnych barwach: białych, różowych, czerwonych, żółtych, pomarańczowych, brązowych. Są również kocanki niskie, które dorastają do 30–35 cm wysokości, które mają duże, niezwykle barwne koszyczki.

Kocanki ogrodowe najlepiej rosną na glebie dobrze uprawionej. Rośliny te wymagają słonecznego stanowiska. Ich zaletą jest duża wytrzymałość na suszę.

Kocanki ogrodowe w ogrodach sadzi się na rabatach. Znakomicie nadają się na suche bukiety. Pędy kwiatowe należy ścinać w momencie, gdy środkowe, żółte kwiaty rurkowe w koszyczku są jeszcze niewidoczne bądź lub ledwo je widać przez lekko rozchylone barwne okrywy koszyczka. Kocanki z przeznaczeniem na suche bukiety należy ścinać rano w dni słoneczne, a następnie powiązać w pęczki i zawiesić koszyczkami w dół w miejscu suchym, ciepłym i przewiewnym.

Kocanki ogrodowe rozmnaża się przez nasiona wysiewane pod koniec marca i na początku kwietnia do zimnego inspektu bądź na miejsce stałe do gruntu.

Opis: Omieg sercowaty jest byliną z rodziny złożonych Compositae. Pochodzi z południowo-wschodniej Europy i Azji Mniejszej. Ma duże, ząbkowane, sercowate, nagie liście, o karbowanych brzegach.

Kwitnie pod koniec kwietnia i w maju. Rzadko ulistnione pędy kwiatostanowe mają 30–50 cm wysokości i zakończone są żółtymi kwiatostanami – koszyczkami.

Omieg wymaga gleby żyznej, nieco wilgotnej oraz półcienistego i cienistego stanowiska, ale może rosnąć także w słońcu. Sadzi się go na rabatach, nadaje się też na kwiat cięty.

Na jednym miejscu omiegi mogą rosnąć tylko 4–5 lat, potem trzeba je przesadzić. Najlepiej uczynić to wczesną wiosną przy okazji dzieląc roślinę i uzyskując w ten sposób nowe egzemplarze, które na miejsce stałe wysadza się w rozstawie 30 x 35 cm. Można przyspieszyć kwitnienie omiegów okrywając rośliny wiosną niskimi tunelami foliowymi.

Opis: Paproć wieloletnia. Dorasta do 1,5 m wysokości i 1 m szerokości.

Ma krótkie kłącze, z którego wyrastają podwójnie pierzaste, soczyście zielone liście płonne zwężające się ku dołowi, o bardzo krótkim ogonku liściowym, układające się w głęboki lejek. Liście zarodnionośne są znacznie krótsze, sztywne, początkowo zielone, później ciemnobrązowe. Zarodnikowanie przypada na wrzesień-październik.

Liście płonne zasychają, natomiast brązowe liście zarodnikowe pozostają na zimę.

Pióropusznik strusi najlepiej rośnie w cieniu, w miejscach wilgotnych, na glebie próchnicznej z dużym dodatkiem torfu. Toleruje również stanowiska słoneczne i półcieniste.

Pióropusznik strusi jest chętnie uprawiany w ogrodach. Ze względu na duże rozmiary i ekspansywność nadaje się raczej do większych ogrodów (trzeba uważać, by nie zagłuszył innych roślin). Roślina w pełni mrozoodporna.

Rozmnaża się go z zarodników oraz przez podział kłączy wiosną (ta metoda jest dość trudna, ponieważ paproć ta ma mocny system korzeniowy). Pióropusznik strusi nie lubi przesadzania.

Opis: Ekspansywna bylina, bujnie rosnąca, rozłogowa, dorastająca do 50 cm wysokości. Roślina okrywowa. Pstra odmiana podagrycznika (gatunek traktowany jest jako chwast, trudny do usunięcia) o liściach jasnozielonych z kremowobiałym obrzeżeniem, ozdobnych cały sezon wegetacyjny.

Nadaje się jako roślina okrywowa, do pokrywania większych powierzchni. Ze względu na swą ekspansywność, może zagrażać sąsiadującym roślinom. Znakomicie nadaje się do uprawy w pojemnikach (w pojemnikach ma ograniczoną powierzchnię rozrastania się).

Jest całkowicie mrozoodporna. Rośnie na każdej glebie, nawet bardzo ubogiej. Stanowisko półcieniste bądź słoneczne.

W sezonie należy usuwać niewybarwione, jednolicie zielone fragment liści. Wiosną lub jesienią należy usuwać zbrązowiałe pozostałości pędów nadziemnych.

Podagrycznik rozmnaża się przez podział rozłogów (sadzonki łatwo się przyjmują).

Opis: Przylaszczka pospolita to bylina kłączowa z rodziny jaskrowatych Ranunculaceae, występuje na stanowiskach naturalnych na terenie Europy. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej.

Roślina osiąga wysokość 15 – 20 cm. Liście ma zimozielone, trójklapowe, szerokosercowate, zebrane w przyziemną rozetę. Są barwy ciemnozielonej z wierzchu, od spodu lekko fioletowej. Młode liście biało owłosione, ale z czasem stają się skórzaste i gładkie.

Kwitnie od marca do maja. Kwiaty pojawiają się przed rozwojem liści na szypułkach wysokości 10 cm. Barwa kwiatów niebiesko-fioletowa, czasami różowa lub biała. Zamykają się w czasie deszczowej pogody oraz na noc.

Owoce wabią mrówki, które rozsiewają nasiona przylaszczki.

Przylaszczka dobrze rośnie na stanowiskach cienistych i półcienistych, pod drzewami i krzewami. Gleba powinna być próchnicza, stale wilgotna, wapienna.

Roślina źle znosi przesadzanie, jednak jeśli jest to konieczne, należy przesadzić ją wiosną w czasie kwitnienia rośliny, aby zdążyła się zregenerować przed zimą.

Stosowna do nasadzeń naturalistycznych, na rabatach pod drzewami i krzewami, a także do ogrodu skalnego.

Opis: Różanecznik to roślina z grupy wrzosowatych. Odmiana różanecznika o średnio silnym wzroście, dorastająca do 150 cm wysokości i takiej samej szerokości.

Ma duże, matowo zielone liście i bardzo dekoracyjne kwiaty: fioletowe z oliwkowozieloną plamką we wnętrzu, zewnętrzna strona płatków jest purpurowo fioletowa. Kwitnie w drugiej połowie V.

Krzew najlepiej posadzić na stanowisku cienistym bądź półcienistym, w glebie kwaśnej, próchnicznej.

Odmiana ta charakteryzuje się dobrą odpornością na mróz.

Opis: Górska bylina występująca w Pirenejach. Tworzy zwartą rozetę skórzastych zimozielonych liści, z której na przełomie wiosny i lata wyrastają pędy z małymi, ale bardzo licznymi kwiatami przypominającymi kształtem gwiazdy. Płatki mają biały lub bladoróżowy kolor. Skalnica jest wrażliwa na suszę, jednak nie lubi podłoża nasączonego stojącą wodą.

Najlepiej rośnie w próchnicznej i przepuszczalnej wilgotnej glebie. Dobrze się czuje w półcieniu pod koronami drzew, ale świetnie nadaje się też do ogrodu skalnego (można ją sadzić w szczelinach suchego murka) oraz do zadarniania niewielkich powierzchni. Rozmnaża się ją przez podział; na 1 m2 sadzi się osiem-dziesięć roślin. Odmiana ‚Variegata’ ma liście nakrapiane drobnymi kremowymi plamkami.

Opis: Słonecznik zwyczajny jest rośliną jednoroczną z rodziny złożonych Compositae. Pochodzi z zachodnich obszarów Ameryki Północnej. Ma pojedynczą lub słabo rozgałęzioną, prostą łodyga o wysokości od 50 do 200 cm, wewnątrz pustą, zieloną z nieregularnymi brunatnymi plamami, szorstko owłosioną. Liście słonecznika są sercowate, duże i, podobnie jak pędy, szorstko owłosione.

Okres kwitnienia trwa od VII do X. Koszyczki kwiatowe mogą być pojedyncze z długimi, zazwyczaj żółtymi kwiatami języczkowymi i brunatnymi kwiatami rurkowymi albo pełne (złożone wyłącznie z silnie rozrośniętych kwiatów rurkowych). Na rynku dostępne są odmiany, które mają na pędzie jeden bardzo duży koszyczek oraz takie, u których jest wiele mniejszych koszyczków. Odmiany ozdobne różnią się wysokością łodyg oraz budową i barwą koszyczków.

Wymaga gleby żyznej, głęboko uprawionej, umiarkowanie wilgotnej oraz słonecznego stanowiska. Słoneczniki sadzi się rzędem lub grupami przy ogrodzeniach i ścianach budynków, stosowane są również na kwiat cięty.

Słoneczniki rozmnaża się przez nasiona wysiewane w kwietniu wprost do gruntu. Rośliny powinny rosnąć w rozstawie 60 x 40–30 cm.

Opis: Śnieżyczka przebiśnieg to bylina cebulowa pochodząca z Europy Środkowej, rośnie w stanie naturalnym także w Polsce – jest pod ochroną. Należy do rodziny amarylkowatych Amaryllidaceae. Z cebuli wyrastają wąskie liście. Pęd kwiatowy dłuższy od liści, zakończony jest pojedynczym, zwisającym kwiatem w kształcie dzwonka. Okwiat składa sie z trzech białych, dłuższych listków zewnętrznych oraz trzech wewnętrznych – krótszych, ułożonych rurkowato, z seledynowozieloną plamką na wierzchołku.

Przebiśnieg kwitnie na przełomie lutego i marca. Znakomicie nadaje się do ogrodów naturalnych. Mozna go sadzić pod drzewami, na trawnikach, także w ogrodach skalnych.

Może rosnąć w jednym miejscu 4 lata bez wykopywania. Cebule wykopuje się po zakończeniu wegetacji (gdy liście zaschną). Należy je oczyścić i przechować krótko w wilgotnym torfie, w chłodnym pomieszczeniu. Do gruntu wysadza się w sierpniu lub na początku września na głębokość 6-10 cm.

Śnieżyczkę przebiśnieg rozmnaża się przez cebulki przybyszowe.

Opis: Stokrotka pospolita pochodzi z Europy, naturalnie rośnie także w Polsce. Obecnie uprawiane odmiany ogrodowe traktuje się jako rośliny dwuletnie – w pierwszym roku wyrastają jedynie zebrane w rozetkę liście odziomkowe, w drugim roku w kątach starych liści tworzą się silnie skrócone, ulistnione pędy. Z ich wierzchołków wyrastają na sztywnych szypułkach 8–15 cm ponad liście koszyczki kwiatowe. Kwiaty są białe, różowe lub karminowe. Odmiany różnią się nie tylko barwą kwiatów, ale także ich budową – jedne składają się wyłącznie z kwiatów rurkowych, inne tylko z kwiatów języczkowych. Stokrotki dzieli się też na wielko-, średnio- i drobnokwiatowe.

Okres kwitnienia stokrotek przypada na koniec kwietnia – początek maja.

Najczęściej sadzi się je na kwietnikach, do skrzynek balkonowych i innych pojemników, nadają się też na kwiat cięty (niezwykle popularne do tworzenia niewielkich bukietów).

Stokrotki wymagają gleby żyznej, niezbyt suchej oraz słonecznego lub półcienistego stanowiska.

Rozmnaża się je przez nasiona wysiewane w czerwcu lub na początku lipca na rozsadniku. Po wzejściu nasion siewki należy przepikować na zagony. Na zimę konieczne jest ich okrycie (np. gałęziami świerka), aby zabezpieczyć przed mrozami. Odmiany o koszyczkach pełnych rozmnaża się przez podział.

Opis: Bylina pospolita na południu kraju, często występuje w Tatrach, Sudetach i Bieszczadach. Rośnie w wilgotnych lasach, zaroślach i na łąkach, wzdłuż potoków oraz w górskich dolinach. Ma delikatne pierzaste liście przypominające liście pietruszki. Drobne białe lub rzadziej jasnoróżowe kwiaty zebrane są w kwiatostany zwane baldachami. Zwykle kwitnie obficie i długo, nadając rabacie lekkości.

W sprzyjającym środowisku (wilgotne i żyzne podłoże) bardzo łatwo się rozsiewa, dlatego trzeba go mieć pod kontrolą. Wystarczy obrywać przekwitłe kwiaty, by nie dopuścić do zawiązania zbyt wielu nasion. Odmiana ogrodowa ‚Rosea’ (na zdjęciu) wykorzystywana jest w ogrodach naturalistycznych.

Opis: Szafirki należą do roślin cebulowych. Najbardziej rozpowszechnione są dwa gatunki o podobnej budowie roślin i porze kwitnienia: szafirek armeński Muscari armeniacum oraz szafirek groniasty Muscari botryoides. Kwiaty tego pierwszego są drobne, białe lub szafirowoniebieskie, zwisające na krótkich szypułkach, zebrane w gęste grona na pędzie 20 cm wysokości. Natomiast szafirek groniasty ma kwiaty fioletowoniebieskie z białym brzegiem lub białe (w zależności od odmiany), osadzone na krótszym pędzie – 15 cm.

Szafirki kwitną w IV i V. Znakomicie nadają się na obwódki, obrzeża ścieżek, do ogródków skalnych, a także na kwiat cięty. Szafirki nadają się do uprawy przyspieszonej (tzw. pędzenia) zimą i wczesną wiosną (uprawa na kwiat cięty oraz w doniczkach).

Szafirki mają nieduże wymagania glebowe, rosną praktycznie w każdym podłożu, ale preferują gleby przepuszczalne, próchnicze, umiarkowanie wilgotne o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. Należy zapewnić im stanowisko słoneczne lub półcieniste.

Cebulki wykopuje się w czerwcu i lipcu. Można od razu wysadzić je w miejsce docelowe albo przechować w suchym piasku w temperaturze około 20°C i posadzić pod koniec września lub na początku października. Głębokość sadzenia wynosi 6–8 cm. Roślina szybko rozrasta się i dlatego nie należy sadzić cebulek zbyt gęsto (najlepiej co 8–10 cm). Szafirki nie wymagają częstego przesadzania i mogą rosnąć w jednym miejscu kilka lat (4–5), ale wymagają corocznego zasilania nawozami mineralnymi lub organicznymi (wiosną – do końca maja). Co kilka lat dobrze jest zmienić dla nich miejsce, gdyż gleba miejscowo wyjaławia się. Rośliny te wymagają szczególnej uwagi w maju, nie wolno dopuścić do ich przesuszenia ani zachwaszczenia.

Do pędzenia cebule szafirków wysadza się jesienią do doniczek po kilka sztuk razem i przechowuje w chłodnym pomieszczeniu przykryte niewielka warstwą ziemi lub torfu. Od połowy stycznia rośliny można pędzić w niskiej temperaturze (10–13°C), w wyższych szafirki wypuszczają tylko liście.

Opis: Trzmielina to zimozielony liściasty krzew o płożącym pokroju, ze ścielącymi się pędami (tworzy zwarte kobierce). Dorasta do 20–30 cm wysokości. Ma liście zielone, wąsko biało obrzeżone.

Najlepiej rośnie na stanowisku półcienistym, ale toleruje także słoneczne i zacienione. Niewybredna w stosunku do gleby. Może rosnąć pod koronami dużych drzew. W osłoniętych miejscach może wspinać się na drzewa bądź ściany.

W ogrodach polecana jako roślina okrywowa na rabaty, obwódki i niskie żywopłoty. Nadaje się także do sadzenia w pojemnikach.

Opis: Odmian tulipanów jest wiele. Można je podzielić na cztery grupy: wczesne – o wysokości 25-40 cm, zakwitające w początku kwietnia, średnio wczesne – o wysokości 40-60 cm, kwitnące w kwietniu, późne – o wysokości 50-65 cm, kwitnące w maju, oraz botaniczne (o cechach gatunków rosnących dziko) – o wysokości 5-45 cm. Tulipany sadzimy we wrześniu i w październiku, na głębokość równą trzykrotnej wysokości cebuli, a wykopujemy w lecie, gdy po kwitnieniu zżółkną liście. Przekwitłe pędy kwiatowe trzeba wycinać, bo to pozwoli roślinie gromadzić w cebuli substancje odżywcze. Następnie należy je przesuszyć, oczyścić i przechować w przewiewnym miejscu do czasu sadzenia.

Opis: Arbuz to warzywo dyniowate o dużych wymaganiach cieplnych (minimalna temperatura wzrostu wynosi około 18 st.C, a optymalna – 22–28 st.C). Do uprawy w Polsce najlepiej nadają się polskie odmiany.

Arbuz, prawidłowo zwany kawonem, jest rośliną jednoroczną, należącą do rodziny dyniowatych (Cucurbitaceae). Arbuz zawiera dużo cukrów, a także witaminy, kwasy organiczne i związki mineralne (potas, wapń, magnez, fosfor). Arbuz jest niskokaloryczny, znakomicie gasi pragnienie i uzupełnia niedobór potasu w organizmie.

Roślina ma płożący pokrój, pędy dorastają do 2–3 m długości. Liście arbuza są sercowate, powcinane, osadzone na ogonkach. W węzłach liściowych tworzą się wąsy czepne. W kątach liści wyrastają niepozorne kwiaty – najpierw pojawiają się kwiaty męskie, a po kilku dniach żeńskie. Owocem arbuza jest dorodna jagoda ze słodkim miąższem barwy białej, różowej, pomarańczowej lub żółtej (w zależności od odmiany).

Arbuzy należy uprawiać na stanowiskach nasłonecznionych i zacisznych, koniecznie osłoniętych od północy, na glebach żyznych, nawiezionych obornikiem bądź kompostem, o pH od 5,5 do 6,0. Najlepiej uprawiać tę roślinę w szklarniach albo niskich tunelach.

Arbuz jest uprawiany wyłącznie z rozsady doniczkowanej, którą sadzi się do gruntu (po zahartowaniu) pod koniec maja lub na początku czerwca (gdy gleba już dobrze się nagrzeje). Rośliny sadzi się w rozstawie 80 x 100 cm. Arbuz dość głęboko korzeni sie i dlatego jest odporny na okresowe susze. W okresie intensywnego wzrostu należy jednak zapewnić mu wysoką wilgotność podłoża, ale wierzchnia warstwa nie może zawierać dużo wody, co zwiększa niebezpieczeństwo porażenia chorobami grzybowymi. Dlatego arbuzy sadzi się na usypanych kopczykach albo wałach, które warto wyściółkować czarną folią, czarną włókniną albo przekompostowana korą. Po posadzeniu dobrze okryć rośliny na kilkanaście dni włókniną, aby zabezpieczyć je przed nocnymi chłodami. Osłony trzeba zdjąć, gdy rozpoczyna się kwitnienie.

W okresie wzrostu – od momentu kwitnienia – arbuzy nawozi się saletrą amonową, dwu- lub trzykrotnie, co 3 tygodnie.

Arbuzy należy podlewać umiarkowanie i niezbyt często, ale systematycznie, nie dopuszczając do przesuszenia gleby. Nie należy podlewać zimną wodą.

Większość odmian uprawnych arbuzów owocuje na końcach pędów, dlatego nie jest konieczne przycinanie roślin. Owoce arbuza zbiera się zazwyczaj od połowy sierpnia do połowy września.

Opis: Burak zwyczajny jest rośliną dwuletnią z rodziny komosowatych Chenopodiaceae. Znane obecnie odmiany buraka uprawnego pochodzą od buraka dzikiego (Beta maritima), który do dziś rośnie na Bliskim Wschodzie, między wybrzeżami Morza Śródziemnego i Czarnego, w okolicach Morza Kaspijskiego i w Indiach.

Burak jest jednym z najpopularniejszych warzyw uprawianych w Polsce. W pierwszym roku uprawy tworzy zgrubiałe, ciemnoczerwone (barwę nadają betacyjany), jadalne korzenie spichrzowe.

Kształt korzenia (wydłużony, kulisty, płaskokulisty), jego wielkość i intensywność barwy zależy od odmiany (na rynku dostępnych jest wiele odmian). Korzeń buraka jest zasadotwórczy, zawiera białko, cukry, sole mineralne, witaminy z grupy B, witaminę C. Ma znaczenie dietetyczne dzięki dużej zawartości błonnika (wpływa dodatnio na trawienie) oraz dzięki zawartości kwasu jabłkowego, cytrynowego, winnego i szczawiowego.

W drugim roku uprawy pojawiają się pędy kwiatostanowe. Owoce buraka są zrośnięte po kilka w tzw. kłębek. Liście buraka ćwikłowego są zielono-czerwonawe, osadzone na długich, soczystych ogonkach. Młode liście, znane jako boćwina (botwina), są także jadalne.

Buraki są wrażliwe na niedobór boru i magnezu, dlatego należy zasilać je nawozami zawierającymi te mikroelementy. Trzeba pamiętać o płodozmianie: nie uprawia się buraków w kolejnym roku po sobie i po szpinaku.

Burak ćwikłowy ma duże wymagania świetlne i wodne, udaje się na każdej glebie odpowiedniej do uprawy warzyw. Uprawia się go z siewu do gruntu w miejsce stałe. Nasiona wysiewa się od początku kwietnia do połowy czerwca (nasiona kiełkują w temperaturze 8°C). Jeśli wysiane zostały za gęsto, to należy po wzejściu przerzedzić je. Okres wzrostu trwa 3–4 miesiące. Młode korzenie do wczesnego spożycia można wyrywać w miarę ich dorastania do odpowiedniej wielkości. Korzenie przeznaczone na użytek jesienny lub zimowy (do przechowywania) zbiera się we wrześniu i październiku. Podczas zbioru trzeba uważać żeby nie okaleczyć korzeni, ponieważ uszkodzone tracą dużo soku i źle się przechowują. Przy zbiorze liście ukręca się.

Opis: Cebula zwyczajna jest rośliną dwuletnią należącą do rodziny czosnkowatych Alliaceae. Pochodzi z Azji Środkowej.

Łodyga cebuli jest bardzo skrócona, natomiast wytwarza łodygę pozorną, która jest skupieniem liści. Liście są częścią jadalną tego warzywa, mają zgrubiałe pochwy liściowe (białe, fioletowe, żółte – w zależności od odmiany) w dolnej części rośliny oraz zielone, rurkowate liście szczypioru w górnej.

Kwiaty pojawiają się w drugim roku. Cebula wytwarza wysokie pędy kwiatostanowe zakończone kulistymi baldachami złożonymi z licznych kwiatów pojedynczych. Owocem są torebki zawierające zwykle 6 trójgraniastych czarnych nasion.

Na rynku dostępnych jest wiele odmian różniących się wielkością, kolorem, smakiem i terminem zbioru, wśród nich popularne są: ‘Dako’,‘Rawska’,‘Wolska’, ‘Czerniakowska’, ‘Kutnowska’, ‘Sochaczewska’, ‘Warszawska’, ‘Żytawska’.

Ze względu na płytki system korzeniowy roślina jest wrażliwa na niedobór wody. Powinna być uprawiana nie częściej niż co 3–4 lata na tym samym stanowisku. Najwyższy plon cebuli uzyskuje się na glebach próchniczych, lessach, madach. Nie udaje się na gruntach podmokłych i kwaśnych (optymalnie 6,5–7,0 pH). Jest wrażliwa na brak w glebie składników pokarmowych takich, jak azot (brak wzrostu, żółknienie), fosfor (powolny wzrost), potas (brązowienie wierzchołków szczypioru).

Cebula posiada właściwości bakteriobójcze, które niestety traci po ugotowaniu. Zachowuje natomiast inne korzystne działania: hamuje zmiany miażdżycowe w układzie krwionośnym, składniki w niej zawarte potrafią rozłożyć fibrynę, nierozpuszczalne białko powstające w czasie krzepnięcia krwi (skrzepy), w dużym stopniu zapobiega negatywnym skutkom tłustej mięsnej diety. W stanie surowym jest ciężkostrawna i może nie być tolerowana przez niektóre osoby.

Chrzan to bylina z rodziny kapustowatych, pospolicie występująca w całej Polsce, często traktowana jako chwast. Chrzan jest powszechnie używany jako roślina przyprawowa. Zawiera bardzo dużo witaminy C, witaminy P oraz soli mineralnych. Ostry smak chrzanu nadają mu związki siarki. Chrzan pobudza wydzielanie enzymów trawiennych i ułatwia trawienie, dlatego doskonale nadaje się jako dodatek do tłustych i ciężkostrawnych dań mięsnych.

Główną częścią rośliny są widoczne nad ziemią duże, zielone liście o lekko ząbkowanych krawędziach, ale chrzan uprawia się przede wszystkim dla białych, grubych, palowych korzeni.

Chrzan rozmnaża się przez sadzonki korzeniowe pobrane z korzeni bocznych pociętych na odcinki długości około 20 cm. Sadzonki sadzi się wiosną lub jesienią w rzędy co 60 cm, umieszczając sadzonki korzeniowe ukośnie na taką głębokość, by górny czubek korzeni był około 3 cm pod powierzchnią ziemi.

Do uprawy chrzanu najlepsze są gleby głęboko uprawiane, spulchnione i zasobne w próchnicę, piaszczyste lub piaszczysto-gliniaste. Chrzan nie udaje się natomiast na glebach podmokłych i nieprzepuszczalnych. Stanowisko do uprawy chrzanu powinno być umiarkowanie wilgotne i zacienione. Korzenie chrzanu uprawianego na silnie nasłonecznionych stanowiskach mogą mieć żółte plamy. Brak wody może wpłynąć niekorzystnie na korzenie. Chrzan rozrasta się bardzo szybko i dobrze zimuje w gruncie.

Najlepszy aromat mają liście zerwane wiosną i wczesnym latem. Korzenie zbiera się jesienią, kiedy liście chrzanu zaczynają żółknąć. Do spożycia najlepsze są korzenie roślin młodych, starsze często są zdrewniałe. W sezonie chrzan należy odchwaszczać i podlewać

Opis: Cykoria sałatowa to odmiana cykorii podróżnik. Jest warzywem liściastym, które tworzy wydłużone główki koloru białożółtego, o lekko gorzkawym smaku, bogate w składniki odżywcze.

Cykoria sałatowa to roślina dwuletnia, która w pierwszym roku wytwarza rozetę liści oraz duży, zgrubiały i mięsisty korzeń spichrzowy. W drugim roku z tego korzenia w procesie pędzenia powstaje główka cykorii sałatowej, będąca w rzeczywistości zawiązkiem pędu kwiatowego okrytego liśćmi.

Najlepsza do uprawy cykorii sałatowej jest gleba żyzna, próchnicza, przepuszczalna, o odczynie obojętnym (nie należy nawozić jej obornikiem tuż przed siewem).

Cykorię sałatową uprawia się z nasion wysiewanych pod koniec maja lub na początku czerwca, na głębokość około 1,5 cm, punktowo (co 8 do 10 cm), w rzędy oddzielone od siebie o 30–40 cm.

W czasie kiełkowania i wzrostu siewek cykoria wymaga dużo wody, dlatego trzeba ją regularnie podlewać, zwłaszcza w czasie suszy. Grządki z cykorią trzeba systematycznie odchwaszczać i spulchniać ziemię w międzyrzędziach. Zalecane jest także zasilanie roślin nawozem wieloskładnikowym.

Korzenie do pędzenia zbiera się od końca września do późnej jesieni. Do pędzenia najlepsze są korzenie o średnicy 3–6 cm i długości około 20 cm. Od korzeni należy odciąć liście, pozostawiając około 2 cm nasady liści. Należy też odciąć korzenie boczne. Korzenie do pędzenia można przechować w chłodnym, ale zabezpieczonym przed mrozem pomieszczeniu, o wysokiej wilgotności powietrza (ponad 90 proc.), ułożone płasko w skrzynkach wypełnionych wilgotnym piaskiem.

Aby zacząć pędzenie cykorii korzenie umieszcza się pionowo w doniczkach wypełnionych ziemią ogrodową bądź mieszaniną piasku i torfu tak, aby resztki liści wystawały nad podłoże. Doniczki z posadzonymi korzeniami należy ustawić w zaciemnionym pomieszczeniu o temperaturze 10–20 st. Celsjusza. Ewentualnie można doniczki z wysadzonymi korzeniami zakryć, np. czarną folią bądź włókniną, aby nie dochodziło do nich światło. Między podłożem a nakryciem trzeba zachować odległość około 20 cm, aby główki mogły swobodnie rosnąć. Ziemia w doniczce powinna być stale wilgotna. Podczas pędzenia z korzenia w ciągu miesiąca wyrastają główki złożone ze ściśle przylegających do siebie liści. Ścina się je tuż nad ziemią.

Opis: Czosnek pospolity (ang.garlic, niem. Knoblauch) to popularne warzywo, przyprawa i roślina lecznicza. Czosnek zawiera między innymi allicynę, adenozynę, saponiny, flawonoidy, olejek eteryczny, witaminy C i z grupy B oraz sole mineralne. Dzięki tym składnikom czosnek ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne, przeciwzakrzepowe, obniżające poziom „złego” cholesterolu, a podwyższające poziom cholesterolu „dobrego”, przeciwpasożytnicze, antyoksydacyjne, wykrztuśne, pobudzające wydzielanie soku żołądkowego i żółci, obniżające poziom cukru we krwi, napotne i przeciwgorączkowe.

Czosnek dorasta do ok. 90 cm wysokości. Liście czosnku (tzw. szczypior) są ciemnozielone, płaskie, gładkie i równowąskie, obejmują dolną część pędu. Czosnek tworzy podziemne cebule. Każda cebula składa się z pojedynczych cebulek (tzw. ząbków), osadzonych razem w grupie (w główce). Łodyga czosnku jest zredukowana do tzw. piętki. Czosnek kwitnie od lipca do sierpnia. Różowobiałe, dzwonkowate kwiaty są zebrane w baldachowaty kwiatostan, okryty pękającą i z czasem zasychającą okrywą.

Czosnek uprawiany jest jako dwuletni bądź jednoroczny. Roślina najlepiej rośnie na glebie piaszczysto-gliniastej, przepuszczalnej, ale dobrze zatrzymującej wilgoć. Nie należy uprawiać czosnku na glebach ciężkich i gliniastych. Stanowisko do uprawy czosnku powinno być słoneczne. Na glebach żyznych czosnek można uprawiać w drugim roku po oborniku, na glebach słabych – w pierwszym. Zamiast obornika można zastosować dobrej jakości kompost.

Czosnek rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie, przez podział cebuli podziemnej albo z cebulek, które tworzą się w kwiatostanie. Pojedyncze cebulki (ząbki) sadzi się bezpośrednio do gruntu jesienią (od połowy do końca października) bądź wiosną (od marca do kwietnia). Ząbki sadzi się piętką w dół w rozstawie co 15 cm. Czosnek sadzony jesienią zbiera się w lipcu, a sadzony wiosną – w sierpniu. Po zbiorze główki czosnku należy oczyścić. Przechowuje się go w chłodnych pomieszczeniach (najlepiej o temperaturze 0-10 st. C i wilgotności powietrza około 70 proc.).

Opis: Dynia zwyczajna jest rośliną płożącą, której pędy osiągają nawet 12 m długości. Łodyga dyni jest owłosiona i ma wąsy czepne. Niektóre odmiany dyni charakteryzują się wzniesioną łodygą. Dynia zwyczajna ma duże, sercowate liście z owłosionymi brzegami. Roślina charakteryzuje się dobrze rozwiniętym, choć płytkim systemem korzeniowym. Ma też korzenie przybyszowe, które przyczepiają się do podłoża.

Dynia zwyczajna to roślina jednopienna o intensywnie żółtych, bezwonnych kwiatach, które pojawiają się od czerwca do września. Kwiaty żeńskie dyni wyrastają pojedynczo, a kwiaty męskie wyrastają pęczkami w kątach liści – mają 5 zrośniętych pręcików. Owoc dyni jest duży (średnicy do 40 cm), kulisty, gruszkowaty, cylindryczny lub dyskowatego kształtu – w zależności od odmiany. Z zewnątrz owoc jest okryty grubą, najczęściej pomarańczową skorupką (są odmiany o skorupce zielonej, żółtej bądź białej). Miąższ owocu dyni jest włóknisty, zawiera liczne, białe nasiona.

Dynia najlepiej rośnie na glebie przepuszczalnej, bogatej w azot. Znakomicie rośnie na kompostowniku. Do optymalnego wzrostu potrzebuje temperatury 25 st. C (minimum to 8 st. C). Dynia jest uprawiana z siewu wprost do gruntu lub z rozsady. Pierwsze nasiona można wysiać około 10 maja, w rozstawie co 20 cm w rzędzie i 50 cm między rzędami (naprzemianlegle, rzędowo lub w szachownicę). Podczas wzrostu należy spulchniać i odchwaszczać glebę między roślinami, podlewać oraz dwukrotnie nawozić.

Opis: Jarmuż to botaniczna odmiana kapusty warzywnej. Jarmuż to roślina dwuletnia, która nie występuje na stanowiskach naturalnych. Od dawna jest uprawiany w Polsce, ale mało doceniany jako warzywo do spożycia. Częścią jadalną jarmużu są duże, kędzierzawe liście, które jednak najczęściej używane są do dekoracji potraw.

Jarmuż to cenne warzywo – zawiera dużo białka i witaminy C (więcej ma tylko papryka i pietruszka naciowa), a także karoten, witaminy z grupy B oraz witaminy PP, E, K i H, sole mineralne (wapń, fosfor, żelazo, potas i magnez). Liście jarmużu można jeść na surowo (na przykład w postaci surówek), gotować, zapiekać, smażyć, mrozić i konserwować. Jarmuż to warzywo lekko strawne, polecane w diecie osób starszych i dzieci.

Uprawa jarmużu nie jest trudna. Warzywo to ma małe wymagania glebowe, można je uprawiać prawie na wszystkich rodzajach gleby, ale nie lubi gleb podmokłych oraz piaszczystych i kwaśnych. Jarmuż jest mrozoodporny (najbardziej odporne są odmiany niskie jarmużu). Po przemarznięciu liście jarmużu stają się delikatniejsze i mają lepszy smak (zawierają więcej cukrów i tracą goryczkę), dlatego jarmuż należy zbierać po pierwszych przymrozkach.

Jarmuż uprawia się z rozsady przygotowanej z nasion wysiewanych w maju lub czerwcu, którą sadzi się po 7 tygodniach, w rozstawie 50 x 50 cm. Warzywo można też uprawiać wysiewając nasiona bezpośrednio do gruntu w czerwcu lub w lipcu. Warzywo tworzy rozetę o szerokości i wysokości nawet do 1 metra.

Jarmuż najlepiej uprawiać po cebuli, sałacie, fasoli, marchwi, szpinaku, natomiast nie można go uprawiać na tym samym miejscu po innych roślinach kapustowatych.

Zbiór liści jarmużu zaczyna się późną jesienią i trwa całą zimę. Liście zbiera się kilkakrotnie – jako pierwsze wyłamuje się liście najstarsze (dolne). Po pierwszych przymrozkach rośliny należy przykryć cienką warstwą słomy albo włókniną. Wczesną wiosną z dolnych części łodyg wybijają młode pędy.

Opis: Kalarepa jest odmianą kapusty. Kalarepa to roślina dwuletnia. Jadalną częścią rośliny jest łodyga, która ma łagodny, charakterystyczny smak. Kalarepa zawiera witaminy C, A, E, H, K i U, ma duże wartości odżywcze i smakowe, liście rośliny są bogate w sole mineralne i witaminy.

Kalarepa jest uprawiana z rozsady – wskazany jest wysiew w szklarni już w drugiej połowie lutego, rozsadę sadzi się do gruntu w drugiej połowie kwietnia. Rozsadę kalarepy sadzi się ją płytko.

Kalarepa preferuje stanowiska słoneczne. Idealna temperatura wzrostu dla kalarepy to 12–18 st.C. Pierwsze zbiory: pod koniec maja.

Odmiany kalarepy:

‘Gabi’ – odmiana wczesna, polecana do uprawy wiosennej i jesiennej pod osłonami. Najlepiej spożywać ją bezpośrednio po zbiorze. Okres wegetacji wynosi 40 dni. Skórka gładka i delikatna.

‘Wiedeńska Biała’ – odmiana wczesna, o jasnozielonych, soczystych zgrubieniach. Bogata w witaminę C, wapń i żelazo. Przeznaczona do bezpośredniego spożycia tuż po zbiorze. Wysiew w lutym i marcu, zbiór od czerwca do września.

‘Delikates Biała’ – odmiana średnio wczesna. Zbiór w lecie lub na jesień. Miąższ bardzo smaczny i soczysty, Szybko dojrzewająca. Gotowa do spożycia po 35–45 dniach od wysadzenia w pole. Preferuje ziemie żyzną i próchniczą.

‘Alka’ – odmiana średnio późna, o charakterystycznej ciemnofioletowej barwie, miąższ soczysty, kruchy, późno drewniejący. Doskonała na mrożonki. Dobrze przechowuje się ją aż do późnej zimy. Wysiew od maja do czerwca, sadzenie od czerwca do lipca. Zbiór: we wrześniu i październiku.

Opis: Kapusta czerwona to jedna z form kapusty głowiastej, popularnie uprawiane niskokaloryczne warzywo, które zawiera wiele cennych  składników odżywczych, m.in. witaminy (A, E, z grupy B, C), mikro- i makroelementy (sód, potas, wapń, magnez, fosfor, żelazo), flawonoidy. Swój fioletowoczerwony kolor kapusta czerwona zawdzięcza przede wszystkim antocyjanom czyli przeciwutleniaczom, które wykazują właściwości przeciwzapalne, ochronne oraz antynowotworowe. Sok czerwonej kapusty, podobnie jak kapusty białej, wykazuje silne właściwości przeciwzapalne, łagodzi obrzęki i potłuczenia, pomaga pozbyć się nadmiaru wody z organizmu oraz działa leczniczo przy owrzodzeniach układu pokarmowego.

Kapusta czerwona wymaga gleby żyznej, niezbyt ciężkiej, ale która zatrzymuje wilgoć, o pH 6,0-7,5. Kapustę czerwoną można uprawiać jako plon główny bądź jako poplon. Nie należy jej sadzić w tym samym miejscu po innych warzywach kapustnych oraz warzywach rzepowatych. Po sobie może być uprawiana nie częściej niż co 4 lata. Po kapuście można uprawiać jako poplon burak ćwikłowy, szpinak, sałaty.

Kapusta czerwona jest najczęściej uprawiana z rozsady. Do przygotowania rozsady nasiona odmian wczesnych wysiewa się w połowie lutego, a odmian średnio późnych i późnych pod koniec kwietnia. Rozsadę sadzi się w rozstawie 50×40 cm. Można też kupić rozsadę gotową. Podczas wzrostu kapustę należy podlewać i nawozić (2–3 razy co około trzy tygodnie, a odmiany późne 4 razy). Ziemię na grządkach z kapustą należy co jakiś czas nieco spulchnić i systematycznie usuwać chwasty.

Główki kapusty czerwonej zbiera się w momencie, gdy osiągną wielkość charakterystyczną dla odmiany. Odmiany późne zbiera się w październiku – listopadzie, przed nadejściem mrozów (kapusta czerwona znosi przymrozki do –5 stopni C).

Opis: Kapusta włoska to odmiana botaniczna kapusty warzywnej. Pochodzi z basenu Morza Śródziemnego. Jest rośliną dwuletnią, ale uprawiana jest jako roślina jednoroczna. W pierwszym roku wytwarza skrócony pęd – zwany głową – okryty dużymi, zielonymi i pomarszczonymi liśćmi o okrągłym kształcie. Liście są pokryte woskowym nalotem. Młode liście kapusty włoskiej tworzą rozetę, ale z czasem zwijają się i zachodząc jeden na drugi tworzą główkę. W drugim roku wegetacji kapusta włoska wytwarza pędy kwiatostanowe (o wysokości do 1,5 m). Po zapyleniu żółtych kwiatów powstają owoce – łuszczyny z kilkoma czarnobrunatnymi nasionami wewnątrz.

Kapusta włoska to warzywo niskokaloryczne – zawiera witaminy A, B1, B 2, B6, C oraz sole mineralne (magnez, żelazo, sód, potas, wapń, fosfor). Kapusta włoska może być gotowana, duszona, kiszona albo spożywana na surowo.

Kapustę włoską uprawia się w pierwszym roku po oborniku. Nie należy sadzić jej w tym samym miejscu częściej niż co cztery lata. Kapusta włoska może być uprawiana po warzywach strączkowych, korzeniowych bądź po pomidorach.

Najlepsza gleba do uprawy kapusty włoskiej powinna być żyzna, przepuszczalna i dostatecznie wilgotna, o odczynie obojętnym (pH 6,2-7,0). System korzeniowy kapusty włoskiej jest głęboki (dochodzi do 1,5 m głębokości).

Optymalna temperatura wzrostu dla kapusty włoskiej wynosi 15–18 st. C, a minimalna: 5 st. C. Rozsada kapusty włoskiej – jeśli została uprzednio zahartowana – wytrzymuje przymrozki do minus 5 st. C. Kapusta włoska ma wysokie wymagania dotyczące światła i zaopatrzenia w odę. Największe zapotrzebowanie na wilgoć kapusta ma w fazie zawiązywania głów, gdy przyrost liści jest największy. Głowy kapusty włoskiej zawiązują się w warunkach dnia krótkiego.

Rozsadę odmian wczesnych sadzi się do gruntu w marcu, odmian średnio wczesnych – w kwietniu, a odmian średnio późnych (tzw. letnich) – w maju i czerwcu. Termin zbioru: odmiany wczesne: kwiecień –m aj, odmiany średnio wczesne: czerwiec – lipiec, odmiany średnio późne: od czerwca do września.

Opis: Karczoch zwyczajny to zielna roślina wieloletnia, należąca do rodziny astrowatych. Na zimę jego część nadziemna zasycha, zimują karpy, z których wiosną wyrasta pęd. Karczoch zwyczajny uprawiany jest w Polsce jako roślina jednoroczna. Łodyga karczocha zwyczajnego dorasta do około 2 m wysokości. Liście karczocha są głęboko powcinane.

Karczoch zwyczajny kwitnie od czerwca do września. Jego kwiaty przypominają kwiaty ostu, są zebrane w kuliste kwiatostany, złożone z fioletowych kwiatów otoczonych łuskowatymi liśćmi o mięsistych nasadach.

Karczoch zwyczajny najlepiej rośnie na ziemiach żyznych, głęboko uprawionych, o wysokiej zawartości próchnicy i odczynie obojętnym do lekko zasadowego, w miarę wilgotnych. Karczochy sadzi się w pierwszym roku po oborniku. Karczocha nie należy uprawiać na tym samym miejscu po fasoli, a po sobie samym bądź po kardzie nie wcześniej niż po 4 latach.

Stanowisko do uprawy karczocha powinno być ciepłe i słoneczne, dodatkowo osłonięte od wiatru.

Karczochy najczęściej uprawia się z nasion, wysiewanych w lutym–marcu do doniczek (do jednej doniczki wkłada się 2–3 nasiona), które należy ustawić w pomieszczeniu ciepłym i nasłonecznionym. Po wzejściu w doniczce pozostawia się jedną, najmocniejszą roślinę.

Sadzonki do gruntu wysadza się (po zahartowaniu) w drugiej połowie maja, w rozstawie 100 x 100 cm i trochę głębiej niż rosły w doniczce. Przed sadzeniem dobrze jest przygotować pod rośliny dołki o głębokości około 30 cm (wypełnione kompostem).

Karczochy można też rozmnożyć przez odrosty korzeniowe rozwijające się pod ziemią przy roślinie matecznej. Odrosty korzeniowe odcina się wiosną (w marcu – kwietniu), pozostawiając zawsze przy karpie kilka, aby rozwinęły się z nich nowe pędy. Pozyskane odrosty sadzi się pojedynczo do doniczek, a do gruntu na miejsce stałe wysadza się w drugiej połowie maja.

Karczoch zwyczajny ma duże zapotrzebowanie na wodę, dlatego podczas suszy należy rośliny systematycznie podlewać. Karczochy podczas wzrostu należy też odchwaszczać i spulchniać ziemię wokół roślin.

By otrzymać dorodne pąki, na jednej roślinie nie powinno ich być więcej niż 6–8 – resztę lepiej oberwać.

Pąki zbiera się, gdy mają 7–10 cm średnicy i nie zaczęły się jeszcze rozwijać. Zbiór trwa od lipca do końca września, w miarę dorastania pąków. Pąki ścina się 2–3 cm poniżej dna kwiatowego. Można je przechowywać w chłodnym miejscu około miesiąc.

Przed zimą część nadziemną karczocha należy obciąć, a ponieważ karczoch nie jest odporny na mróz, dlatego zaleca się okryć rośliny na zimę słomą lub stroiszem (gałęziami drzew iglastych).

Opis: Marchew zwyczajna jest jednym z najpopularniejszych warzyw. Należy do rodziny selerowatych Apiaceae. W stanie dzikiem występuje pospolicie w Europie (także w Polsce), Azji i północnej Afryce.

W pierwszym roku wegetacji tworzy różyczkę liści oraz gruby korzeń. Łodyga jest wzniesiona, rozgałęziona, pusta wewnątrz i szorstko owłosiona. Liście 2 lub 3-krotnie pierzastosieczne. Jadalny korzeń marchwi ma rozbudowany miękisz spichrzowy, który służy do magazynowania substancji pokarmowych. U roślin dziko rosnących korzeń jest biały do kremowego, a u odmian uprawnych ma barwę od białawej przez żółtawą do pomarańczowoczerwoną (najbogatszą w karoten) i purpurową.

W drugim roku z korzenia wybija pęd kwiatostanowy. Kwiaty są małe, białe, zebrane u szczytu rośliny w baldach. Marchew kwitnie od czerwca do jesieni, jest rośliną owadopylną i miododajną. Roślina wytwarzając nasiona zużywa zawarte w korzeniu substancje zapasowe i obumiera.

Marchew dobrze rośnie na glebach piaszczysto-gliniastych, średnio wilgotnych, o pH 6,0–6,5.

Nie ma dużych wymagań w stosunku do temperatury – optymalna wynosi 15–20°C. Przy temperaturze poniżej 10°C zachodzi proces jaryzacji (okres chłodu umożliwiający zakwitnięcie).

Korzeń marchwi zawiera odżywcze cukry-węglowodany (4–10%, m.in. sacharozę i glukozę), białko, liczne karoteny (8–22 mg, prowitamina A α- i β-karoten), olejek lotny, witaminy B1 i B2 (0,06 mg), B6, C (6–10 mg), E, H, K, PP (0,05 mg) oraz wapń, żelazo, miedź i fosfor, a także pektyny. Wartość energetyczna 100 g marchwi wynosi ok. 33–35 kcal.

Marchew rozmnaża się przez nasiona.

Opis: Papryka roczna jest rośliną ciepłolubną, przez cały okres wegetacji powinna rosnąć w temperaturze 18-32 st.C. Owoce papryki najlepiej zawiązują się przy temperaturze 25 st.C, dlatego roślina musi rosnąć w miejscu osłoniętym od wiatru i słonecznym. Gleba do uprawy papryki powinna być przepuszczalna, żyzna i bogata w próchnicę (uprawa w drugim roku po zastosowaniu obornika) o obojętnym pH.

Paprykę roczną uprawia się tylko z rozsady. Rozsady papryki można kupić w sklepie ogrodniczym lub przygotować samodzielnie w domu. W tym celu nasiona wysiewa się w połowie marca – przygotowanie rozsady papryki trwa nawet 9-10 tygodni. W tym czasie należy utrzymywać stałą temperaturę 24-26 st.C. Paprykę wysadza się na miejsce stałe, kiedy rośliny mają około 6 liści, zwykle jest to pod koniec maja. Rozsadę papryki sadzi się w rozstawie 50×50 cm. Rośliny nie potrzebują palików do podpory, bo nie osiągną wysokich rozmiarów.

Najważniejszym czynnikiem warunkującym zdrowy wzrost i tworzenie dorodnych owoców papryki jest słońce oraz regularne podlewanie w okresie owocowania – czyli w lipcu i w sierpniu. W pierwszych 5 tygodniach od posadzenia nie należy obficie podlewać papryki, gdyż będzie to powodować to nadmierny wzrost masy zielonej, a czasem nawet załamywania się roślin pod własnym ciężarem. Dojrzałe owoce papryki (w kolorze odpowiednim dla danej odmiany) zbiera się już od połowy lipca (uprawa pod folią) lub od początku sierpnia (uprawa w gruncie). Owoce zbieramy sukcesywnie w miarę dojrzewania, aż do pierwszych przymrozków, po których rośliny szybko zamierają.

Opis: Pietruszka zwyczajna to popularne warzywo uprawiane w polskich ogrodach. Pietruszka to roślina dwuletnia: w pierwszym roku wytwarza rozetę liści odziomkowych i korzeń spichrzowy, w drugim – prostą łodygę 50–90 cm wysokości, rozgałęzioną w górnej części.

Liście odziomkowe pietruszki (natka lub nać) są zielone, z ogonkiem, trójkątne, potrójnie lub podwójnie pierzaste. Pietruszka kwitnie w drugim roku od siewu. Kwiaty są drobne, zielonożółte, zebrane w baldach.

Częściami jadalnymi pietruszki są zielona natka i biały, palowy korzeń spichrzowy o zwartym miąższu – zawierają witaminy C, A, B1, B2 i żelazo. Pietruszki używa się do zup (wchodzi w skład włoszczyzny), dodaje do mięs, ryb, salatek.

Pietruszka to też roślina lecznicza. Surowcem zielarskim są: korzeń pietruszki korzeniowej, owoc pietruszki, ziele pietruszki. Korzeń i liście pietruszki zawierają olejek eteryczny (w składzie ma apiol, mirystycynę, limonen, p-mentatrien i mieszaninę terpenów). Owoce pietruszki zawierają dodatkowo flawonoidy, olej tłusty, fitosterol i sole mineralne. Korzenie i owoce pietruszki zwiększają ilość wydalanego moczu, mają własności antyseptyczne i wiatropędne, łagodzą wzdęcia, ułatwiają trawienie.

Pietruszkę najlepiej uprawiać w miejscu ciepłym i słonecznym, w glebie lekkiej, próchniczej (ziemia nie może być kwaśna i podmokła). Pietruszka jest odporna na niską temperaturę. Nasiona sieje się w drugim roku po zastosowaniu obornika. Nasiona pietruszki przeznaczonej na zbiór korzeni sieje się do gruntu od końca marca do połowy kwietnia, w rzędach 20–30 cm na gł. 1–1,5 cm. Po wzejściu roślin należy je przerwać. Podczas wzrostu odchwaszcza się i spulchnia glebę. Pietruszkę naciową sieje się w lipcu, po wzejściu przerywa, przed zimą natkę ścina i okrywa grządkę (np. słomą).

Korzenie pietruszki zbieramy w pierwszym roku uprawy pod koniec października, natomiast liście (natkę) zbieramy od wiosny do jesieni.

Opis: Pomidor zwyczajny jest warzywną rośliną jednoroczną roślina z rodziny psiankowatych Solanaceae. Pochodzi z Ameryki Południowej lub Środkowej.

Roślina jest gruczołowato lepko owłosiona, ma charakterystyczny zapach. Łodyga osiąga do 1,5 m wysokości, a u odmian szklarniowych nawet do kilku metrów. Liście są pojedynczo lub podwójnie pierzastodzielne. Żółte kwiaty zebrane są w jednostronne kwiatostany (tzw. skrętki) wyrastające w kątach liści. Kwiaty są samopylne.

Owocem pomidora jest soczysta jagoda. Na rynku dostępnych jest wiele odmian pomidorów różniących się kolorem i kształtem owoców, które mogą mieć wielkość od 2 do ponad 10 cm średnicy. Ich kształt może być kulisty, wydłużony (przypominający śliwkę lub gruszkę), także żebrowany (podobny do papryki). Barwa owocu jest najczęściej czerwona, ale występują też odmiany pomarańczowe, żółte, zielone (dojrzałe), a nawet czarne. Pomidory można uprawiać w gruncie, szklarni oraz w tunelach foliowych. Do uprawy w gruncie należy wybrać miejsce osłonięte i dobrze nasłonecznione. Najlepsza jest gleba przepuszczalna, ciepła i zasobna w próchnicę, trzeba ja przed posadzeniem roślin głęboko przekopać i wzbogacić dobrze rozłożonym obornikiem lub kompostem.

Nie wolno zapominać o regularnym podlewaniu oraz zasilaniu nawozami, szczególnie w okresie zawiązywania owoców. Rośliny należy podlewać przy korzeniu, nie mocząc liści. Pomidory można tez uprawiać w dużych donicach lub pojemnikach ustawionych na tarasach i balkonach – do tego najlepsze są odmiany drobnoowocowe, które tworzą długie grona składające się z kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu owoców średnicy 2–3 cm. Dodatkowo są one niezwykle dekoracyjne.

Pomidory uprawia się z rozsady. Jej przygotowanie najlepiej rozpocząć w II wysiewając nasiona do skrzynek. Po około 4 tygodniach rośliny przesadza się do osobnych doniczek. Do gruntu możemy posadzić dopiero po ustąpieniu niebezpieczeństwa przymrozków (czyli po 15 V). Pierwsze owoce można zbierać na przełomie VII i VIII. Stanowią one bogate źródło witaminy C, A i witamin z grupy B oraz kwasów organicznych (kwasu cytrynowego j jabłkowego). Cukry w pomidorach występują w postaci glukozy i fruktozy – ich zawartość jest cechą odmianową, ale zmienia się również pod wpływem warunków klimatycznych i glebowych, miejsca uprawy i pory roku, stopnia dojrzałości.

Opis: Por to popularne warzywo cebulowe, używane jako jarzyna lub przyprawa. Por jest rośliną dwuletnią, ale jest uprawiany jako roślina jednoroczna. W pierwszym roku uprawy tworzy cebulę i liście (obie części są jadalne), natomiast w drugim roku na długim (do 200 cm) pędzie kwiatostanowym rozwija się baldachowaty kwiatostan, złożony z kwiatów o kolorze różowawym lub białozielonkawym. Po przekwitnięciu i wytworzeniu nasion, roślina najczęściej zamiera. Por, w przeciwieństwie do cebuli, ma rozbudowany system korzeniowy.

Por najlepiej rośnie na glebach gliniasto- piaszczystych, żyznych, zasobnych w próchnicę, o pH od 5,8 do 6,5. Roślina musi mieć dobre zaopatrzenie w wodę. Stanowisko do uprawy pora powinno być słoneczne. Zazwyczaj uprawia się go w drugim roku po zastosowaniu obornika. Pora nie należy uprawiać na tym samym miejscu po sobie oraz po innych warzywach cebulowych.

Por uprawia się z rozsady bądź z nasion wysiewanych w inspekcie w marcu lub wprost do gruntu w kwietniu. Po wzejściu siewek przerywamy je po raz pierwszy pozostawiając między roślinami odstępy około 5 cm, a po około 2 tygodniach przerywamy ponownie pozostawiając odległość około 15 cm. Przy uprawie z rozsady sadzi się ją na zagonach pod koniec maja w rozstawie 30 x 15 cm.

Podczas wzrostu glebę na grządce należy spulchniać, odchwaszczać i podlewać. W lipcu należy łodygę pora osypać ziemią od powierzchni gruntu do nasady liści.

Pory dojrzewają od sierpnia do września, ale pełną dojrzałość osiągają późną jesienią. Odmiany wczesne zbiera się pod koniec września, odmiany średniowczesne oraz późne zbiera się zimą bądź  na wiosnę przyszłego roku (te odmiany są odporne na niską temperaturę i można pozostawić w gruncie na zimę, trzeba tylko okryć zagony). Ponieważ zimą gleba w ogrodzie często zamarza i zbiór w tym okresie jest utrudniony, można rośliny wykopać jesienią i zadołować w piasku w chłodnym pomieszczeniu.

Opis: Rabarbar ogrodowy (syn. rabarbar zwyczajny, rzewień zwyczajny) to roślina wieloletnia, której część podziemna zimuje w gruncie. Część nadziemna na zimę zamiera, wiosną roślina wypuszcza nowe liście. Rabarbar jest odporny na mróz, z powodzeniem zimuje w naszym klimacie. Pędy nadziemne rabarbaru dorastają do 1,5 m wysokości. Jadalne są ogonki liściowe rabarbaru, ktore przybierają czerwone zabarwienie i mają kwaśny smak.

Rabarbar należy sadzić na stanowisku słonecznym (tutaj rośnie lepiej i daje większy plon) lub półcienistym. Najlepsza dla rabarbaru jest gleba wapienna, żyzna i wilgotna, natomiast roślina źle rośnie na glebach piaszczystych i podmokłych.

Rabarbar jest wrażliwy na niedobór wody, szczególnie w okresie wytwarzania pąków liściowych i wzrostu liści. Przy niedoborze wody plon jest niższy, a ogonki liściowe gorszej jakości. Rabarbar nawozi się jesienią nawozem organicznym: kompostem bądź obornikiem, a wiosną nawozami mineralnymi. Dodatkowo w okresie zbiorów stosuje się nawożenie pogłówne azotem. W sezonie rabarbar należy systematycznie odchwaszczać. Rabarbar kwitnie w maju – pędy kwiatostanowe należy jednak usuwać, ponieważ ich rozwój osłabia roślinę i uniemożliwia wykształcanie paków liściowych.

Najlepiej rozmnażać rabarbar przez podział w marcu rozrośniętych karp korzeniowych. Każda sadzonka powinna mieć kilka korzeni oraz minimum jeden pąk. Sadzonki sadzi się do wcześniej wykopanych dołków o średnicy 20–30 cm i podobnej głębokości, w rzędach co około 100 cm, wyłożonych warstwą kompostu lub dobrze rozłożonego obornika. Sadzonki umieszcza się tak, aby pąki znajdowały się około 2 cm od powierzchni gruntu. Rabarbar najlepiej sadzić do gruntu jesienią – na przełomie września i października, ale możliwy jest też wiosenny termin sadzenia (w marcu).

Ogonki liściowe rabarbaru zbiera się od początku maja do lipca, najwcześniej w drugim roku po posadzeniu. Ogonki zbiera się wyłamując je nisko nad ziemią. Zbiera się ogonki, które osiągnęły minimum 20 cm długości. Zbiera się nie więcj niż 1/3 liści z rośliny. Rabarbar zawiera dużo witaminy C oraz soli mineralnych, zebrane ogonki liściowe nadają się na przetwory – można z nich robić kompoty, soki, wina bądź dodawać do ciast. Korzeń rabarbaru wykorzystuje się do produkcji leków.

Opis: Rukola (prawidłowa nazwa to rokietta siewna) jest rośliną jednoroczną. Rukola pochodzi z basenu Morza Śródziemnego oraz terenów wschodniej Azji.

Rukola to warzywo liściaste, tworzące nieduże rozetki wzniesionych ciemnozielonych liści. Rukola wytwarza pęd kwiatostanowy 50-60 cm wysokości z licznymi kremowymi kwiatami, podobnymi do kwiatów rzodkiewki.

Jadalne są młode, aromatyczne liście rukoli o charakterystycznym, lekko piekącym smaku. Liście zawierają witaminę C, cynk i żelazo i białko roślinne. Liście rukoli dodaje się do sałatek, kanapek, zapiekanek, past twarogowych, a także jajecznicy. Liście oraz dojrzałe nasiona dodaje się do aromatyzowania oliwy, a pocięte dodaje do przygotowania sosu pesto.

Rukolę z powodzeniem można uprawiać w przydomowym warzywniku. Najlepsze stanowisko do uprawy rukoli to miejsce lekko ocienione, ale ciepłe. Gleba powinna być żyzna i przepuszczalna. Nie wolno uprawiać rukoli na miejscu, gdzie wcześniej rosły warzywa kapustne.

Nasiona rukoli wysiewa się bezpośrednio do gruntu od początku maja aż do września, w odstępach około dwóch tygodni – w ten sposób przez cały sezon będzie można pozyskiwać młode liście. Po wschodach, gdy rośliny wytworzą 3–4 liście właściwe, należy przerwać rośliny, zostawiając rośliny co około 5 cm. Liście rukoli do spożycia należy zbierać przed pojawieniem się pędu kwiatostanowego. Rukolę zbieramy, gdy rośliny osiągną około 12 cm wysokości. Zbiór wykonuje się jednokrotnie wyrywając całe rozetki liści albo obrywając zewnętrzne liście co 4–5 dni.

Opis: Rzodkiewka jest rośliną jednoroczną o krótkim okresie wegetacji. Jej liście są lirowate, pokryte z obu stron włoskami. Prawie równocześnie z rozwojem liści zaczyna narastać zgrubienie łodygowo-korzeniowe, które stanowi część użytkową rośliny. W zależności od odmiany zgrubienie to ma kształt kulisty, owalny lub wydłużony i barwę czerwoną, białą, różową lub fioletową.

Rzodkiewka wykształca rozgałęziony pęd kwiatostanowy z kwiatami białoróżowymi lub białymi. Z uwagi na walory dietetyczne, szybkość wegetacji i łatwość uprawy, rzodkiewka jest powszechnie uprawiana w okresie wiosny i jesieni.

Rzodkiewka ma nieduże potrzeby w stosunku do warunków wzrostu. Ze względu na krótki okres wzrostu można ją uprawiać kilka razy w ciągu roku (także w lecie), ale trzeba dobrać odpowiednią odmianę. Najlepsze efekty uzyskuje się uprawiając ją wiosną i jesienią.

Rzodkiewka zawiera duże ilości wody, niewiele białka i węglowodanów (głównie cukier), dużo witaminy C i witamin B1, B2, wapń, fosfor i żelazo. Specyficzny smak nadaje rzodkiewce olejek gorczyczny, zawierający siarkę, który działa pobudzająco na organy trawienia i apetyt.

Opis: Sałata jest rośliną jednoroczną, należy do rodziny złożonych Compositae. Ma krótką łodygę (z wyjątkiem sałaty łodygowej), która wydłuża się podczas wytwarzania pędu kwiatostanowego, osiągającego 80–150 cm wysokości. Kwiaty są drobne, jasnożółte, zebrane w koszyczki.

Częścią użytkową sałaty są liście, które w zależności od odmiany różnią się różnorakiego kształtem, barwą i wielkością. Korzeń jest palowy, wrzecionowaty, z licznymi korzeniami bocznymi.

Sałata głowiasta (masłowa) - Ma krótki okres wegetacji, rozwija się prawidłowo tylko w niezbyt wysokiej temperaturze i tworzy – bardziej lub mniej uformowane – główki. Wysoka temperatura powoduje przedwczesne wydłużenie się łodygi oraz gorzknięcie liści, co obniża jakość. Sałata dobrej jakości ma listki delikatne, kruche, o intensywnym jasnozielonym zabarwieniu. W Polsce jest zaliczana do jednych najpopularniejszych warzyw, jest dostępna na rynku cały rok (od maja do października z uprawy gruntowej, potem – szklarniowej). Najpopularniejsze odmiany to: ‘Boettnera’, ‘Brillant’, ‘Bronowicka’, ‘Rakowicka’, ‘Rheingold’. Sałata należy do warzyw bardzo nietrwałych, dlatego zbierać się ją powinno rano bądź wieczorem, najlepiej w dni pochmurne. Warzywo to należy przechowywać w pomieszczeniach ciemnych, chłodnych i wilgotnych, co przedłuża jego świeżość.

Sałata krucha (lodowa) - Jest jedną z najpopularniejszych sałat na świecie. Charakteryzuje się dużymi (nawet kilogramowymi) główkami o kruchych liściach, zawierających znaczne ilości witamin i innych składników odżywczych. W obrocie handlowych jest dostępna od późnej wiosny do wczesnej jesieni, kiedy brakuje już sałaty masłowej. Dodatkową jej zaletą jest możliwość przechowywania w lodówce przez kilka dni bez straty wartości smakowych. Do bardziej znanych odmian należą: ‘Climax’ o ciemnozielonych silnie falistych liściach, ‘Golden State D’ o żółtozielonych bardzo smacznych liściach, ‘Francisco’ i ‘Calmar’. Poszczególne odmiany różnią się między sobą zarówno składem chemicznym, jak i wyglądem, jak i smakiem.

Sałata rzymska - Jest odmianą botaniczną sałaty, znaną i rozpowszechnioną w wielu krajach świata, głównie w Europie Zachodniej. Różni się od sałaty głowiastej masłowej kształtem liści i główki oraz smakiem: jest gorzkawa i mniej delikatna. Liście sałaty rzymskiej są sztywne, ciemnozielone (zasobniejsze w witaminy) lub żółtozielone (delikatniejsze w smaku), grube, mięsiste, symetrycznie unerwione, wydłużone, przeważnie gładkie lub lekko pomarszczone, u góry zaokrąglone. Sałata ta tworzy zwarte wydłużone główki wysokości 16–26 cm i ciężarze od 40 do 70 dag. Jest cennym warzywem – zawiera witaminy (karoten, B1, B2, PP, C), składniki mineralne (wapń, fosfor, żelazo), jest lekkostrawna. Do najczęściej uprawianych odmian należą: ‘Paryska Żółta’, ‘Kasselska’, ‘Trianońska’.

Sałatę zazwyczaj uprawiamy z rozsady. Okres jej produkcji trwa około 40 dni. Wczesne odmiany sieje się w ogrzewanym pomieszczeniu. Późniejsze na rozsadniku (zimującą siejemy we wrześniu). Dla kiełkujących roślin najlepsza temperatura wynosi 15–20°C, dla młodych siewek 10–15°C. Po około 4 dniach wschodzą kiełki, a po 10 pierwsze liście są całkowicie rozwinięte. Wtedy pikujemy siewki do doniczek, jeśli nie sialiśmy ich tam od razu (na rozsadniku nie pikujemy). Na miejsce stałe wysadzamy po 40 dniach, sadzimy nie za głęboko, aby rośliny nie gniły. Zbiór można przeprowadzać już po dwóch miesiącach, jednak nie później niż po trzech, gdyż może dość do wybicia pędów kwiatostanowych.

Jak większość warzyw, sałata zawiera wiele soli mineralnych i witamin, działa odkwaszająco na organizm, ułatwia procesy trawienia. Zawiera m.in. sód, potas, magnez, wapń, mangan, żelazo, kobalt, miedź, cynk, fosfor, fluor, jod, karoten, witaminę B1, B2, kwas nikotynowy, witaminę B6, witaminę C.

Opis: Seler naciowy to jedno z najbardziej wartościowych warzyw liściowych. Jest rośliną dwuletnią. Tworzy rozetę zielonobiałych łodyg o postrzępionych liściach. Osiąga 30-40 cm wysokości. Częścią jadalną selera naciowego są grube, mięsiste ogonki liściowe, które spożywa się na surowo, ale można je także gotować lub dusić. Ogonki liściowe selera naciowego mają dużą wartość odżywczą, smakową, dietetyczną oraz leczniczą. Zawierają dużo witaminy C i składników mineralnych (szczególnie wapnia i potasu). Seler naciowy zawiera także olejki eteryczne, które m.in. pobudzają trawienie i wpływają na pracę nerek. Seler naciowy obniża ciśnienie tętnicze krwi i poziom cholesterolu, dzięki czemu chroni przed zawałem i udarem mózgu.

Seler naciowy ma podobne wymagania klimatyczne, glebowe i nawożeniowe jak seler korzeniowy. Wymaga słonecznego stanowiska i żyznej, wilgotnej gleby. Uprawia się go z rozsady (można kupić gotową rozsadę bądź przygotować ją samodzielnie), którą wysadza się do gruntu pod koniec maja lub na początku czerwca, w rozstawie 40-50 x 30 cm. Podczas sadzenia rozsady na miejsce stałe nie należy sadzić roślin zbyt głęboko (najlepiej sadzić na taką głębokość, jak rosły) i nie przysypać stożków wzrostu. Zbiór ogonków liściowych selera naciowego  – w zależności od terminu sadzenia – przypada od lipca do późnej jesieni. Seler naciowy można także uprawiać pod osłonami. Ziemia pod uprawę selera naciowego powinna być wcześniej zasilona kompostem lub  uniwersalnym nawozem mineralnym. Podczas uprawy rośliny należy systematycznie odchwaszczać. Po posadzeniu rośliny należy często podlewać, zwłaszcza podczas suszy, a także nawozić co tydzień nawozem w płynie.

Uwaga: seler naciowy może powodować uczulenie, a nawet zapalenie skóry.

Opis: Szczaw zwyczajny to bylina należąca do rodziny rdestowatych (Polygonaceae). W Polsce rośnie dziko, jest także uprawiany w ogrodach jako warzywo (jadalne są jego zielone liście; liście dzikiego szczawiu są bardziej kwaśne, a liście szczawiu uprawianego mają delikatniejszy smak).

Szczaw zwyczajny osiąg do 30 do 100 cm wysokości. Liście szczawiu są duże, zielone, skórzaste, o lancetowatym kształcie, osadzone na długich ogonkach. Jesienią przebarwiają się na czerwonożółto.

Szczaw wytwarza głęboki, mięsisty korzeń palowy oraz grube kłącza. Często tworzy odrosty korzeniowe.

Szczaw zwyczajny kwitnie od lipca do sierpnia. Drobne i niepozorne kwiaty zielonkawego koloru zebrane są w duże kwiatostany – wiechy.

Szczaw dobrze rośnie na stanowisku słonecznym, ale można go także uprawiać w miejscu lekko zacienionym. Najlepsza dla szczawiu jest gleba żyzna, gliniasta i wilgotna. Uprawa szczawiu jest łatwa. Oprócz systematycznego odchwaszczania oraz usuwania pędów kwiatostanowych (wpływają niekorzystnie na rozwój młodych liści) szczaw nie potrzebuje innych zabiegów pielęgnacyjnych. Na jednym miejscu może rosnąć cztery lata.

Szczaw zwyczajny uprawia się najczęściej z siewu. Nasiona wysiewa się wiosną bądź w sierpniu wprost do gruntu, w rzędy co 20 cm. Po wschodach rośliny należy przerwać zostawiając między nimi 10–12 cm. Liście szczawiu wysiewanego wiosną zbiera sie po 8–12 tygodniach, a wysiewanego w sierpniu – w następnym roku. Liście zbiera się systematycznie w miarę dorastania, odrywając je od rośliny u podstawy.

Szczaw można też rozmnażać przez podział rozrośniętych roślin jesienią.

Szczaw zawiera błonnik, białko, węglowodany, witaminy A, B i C, kwas foliowy, sole mineralne, a także dużo kwasu szczawiowego.

Szczaw jest rośliną mrozoodporną. Jest też odporny na choroby i szkodniki.

Ze względu na dużą zawartość kwasu szczawiowego nie powinno się spożywać dużo szczawiu.

Opis: Seler zwyczajny to popularne warzywo uprawiane w ogrodach przydomowych. Jadalny jest spichrzowy, bulwiasty korzeń selera oraz nać (pierzaste liście, z ząbkowanymi krawędziami wyrastające na długich, nagich łodygach). Seler zawiera witaminy A, B1, B2, B6, PP, E i C oraz aminokwasy.

Seler najlepiej rośnie na glebach niezbyt ciężkich, żyznych, o odczynie zbliżonym do obojętnego, bogatych w próchnicę. Nie powinno się go uprawiać na glebach podmokłych, zakwaszonych lub ze zbyt dużą zawartością wapnia. Seler najlepiej uprawiać w miejscach nasłonecznionych.

Na glebach uboższych seler uprawia się w pierwszym roku po oborniku, natomiast na glebach zasobniejszych – w drugim roku po oborniku. Nie należy uprawiać selera w tym samym miejscu po sobie oraz po następujących warzywach: pietruszka, marchew, cebula, por, koper.

Seler korzeniowy uprawia się z rozsady. Najlepiej kupić gotową rozsadę dobrej jakości. Rośliny sadzi się do gruntu, gdy temperatura na zewnątrz utrzymuje się powyżej 12 st. C – najlepiej sadzić po 15 maja. Rozsadę sadzi się w rozstawie 40 x 40 cm (gdy jest uprawiany razem z przedplonem) lub 30 x 20 cm (gdy uprawiany jest bez przedplonu).

Seler ma wysokie potrzeby wodne. Gdy jest sucho należy co kilka dni podlewać rośliny, a w okresie wzrostu i rozwoju korzenia (sierpień-wrzesień) konieczne jest codziennie nawadnianie. Podczas wzrostu należy odchwaszczać i spulchniać ziemię wokół roślin.

W miarę wzrostu selera można obrywać i użytkować jego liście oraz młode korzenie. Nie należy obrywać zbyt dużo liści z jednej rośliny, ponieważ spowoduje to, że korzeń będzie mniejszy.

Opis: Szpinak to roślina jednoroczna i cenne warzywo wytwarzające rozetę liści. Liście szpinaku zawierają witaminę A (najwięcej ze wszystkich warzyw), witaminę C, B1 i B2, E oraz sole mineralne: żelazo, potas, fosfor, magnez, sód, jod i kwas foliowy. Szpinak jest niskokaloryczny. Można go spozywać na świeżo albo po przetworzeniu. Liście szpinaku mozna także zamrozić.

Szpinak najlepiej uprawiać na glebach cięższych, piaszczysto-gliniastych, żyznych, niezakwaszonych i w miarę wilgotnych, o odczynie obojętnym. Uprawia się go w pierwszym lub drugim roku po oborniku (w pierwszym przypadku nie trzeba dodatkowo zasilać rośliny nawozami mineralnymi). Stanowisko do uprawy szpinaku powinno być słoneczne i zaciszne.

Szpinak to roślina długiego dnia – latem, gdy temperatura jest wyższa i jest mniej wilgoci, wydaje dużo pędów kwiatostanowych i traci na wartości. Szpinak znakomicie nadaje się jako przedplon lub poplon.

Szpinak można wysiewać do gruntu w trzech terminach: 1 — w końcu marca lub na początku kwietnia na zbiór w końcu maja, początku czerwca, 2 — na początku sierpnia na zbiór jesienny w październiku i listopadzie, 3 — w końcu sierpnia lub początku września można wysiewać odmiany odporne na mróz przeznaczone na zbiór w kwietniu–maju następnego roku. Na każdy termin zbioru należy wybrać odpowiednią odmianę szpinaku. Szpinak wysiewa się w rzędach odległych od siebie co 20 cm, na głębokość około 2 cm. Gdy szpinak wysiany został zbyt gęsto, należy po wschodach go przerwać, zostawiając rośliny w odległości 5–10 cm.

W czasie wzrostu szpinak należy systematycznie odchwaszczać i podlewać. Trzeba tez spulchniać podłoże wokół roślin.

Szpinak zbiera się 6–8 tygodni od wysiewu ścinając wykształcone rozety liści.

Opis: Cykoria podróżnik należy do rodziny astrowatych. Rośnie pospolicie na łąkach i nieużytkach, w ogrodach najczęściej traktowana jest jako chwast, mimo iż w okresie kwitnienia wygląda bardzo atrakcyjnie i z powodzeniem może stanowić piękny, błękitny akcent letnich rabat.

Cykoria podróżnik dorasta do wysokości 1-1,2 m, ma sztywną, lekko owłosioną, kanciastą łodygę, z której luźno wyrastają pojedyncze, wzniesione, cienkie pędy. Na szczytach pędów i w kątach liści na łodygach bocznych rozwijają się latem (od lipca do września) jaskrawoniebieskie (rzadziej białe lub różowe), języczkowate kwiaty.

Cykoria podróżnik preferuje stanowiska słoneczne, ewentualnie półcieniste. W stosunku do podłoża nie jest wymagająca, ale najlepsza dla niej jest gleba żyzna, wilgotna, przepuszczalna, zasadowa. Może wprawdzie też rosnąć na bardziej suchym, piaszczysto-kamienistym terenie, ale wtedy jej kwiaty tracą intensywność zabarwienia.

Cykorię podróżnik rozmnaża się głównie przez nasiona wysiewane wprost do gruntu w połowie lata. Wschody pojawiają się po kilku dniach. Po wzejściu rośliny trzeba przerwać, zostawiając tylko najmocniejsze siewki.

cykoria podróżnik wykorzystywana jest w medycynie naturalnej – ma cenne właściwości lecznicze. Zawiera substancje gorzkie, fitosterole, kwasy polifenolowe, goryczkę, ślady olejku eterycznego, śluz, sole mineralne, inulinę oraz witaminy z grupy B i C.

Jej odmiany użytkowe to cykoria sałatowa oraz cykoria siewna, której korzenia używa się przy produkcji kawy zbożowej.

Opis: Czosnek szczypiorek (ang. Chives), zwany pospolicie szczypiorkiem, to bylina z rodziny czosnkowatych (Alliaceae), popularnie uprawiana jako roślina przyprawowa niemal na całym świecie. Czosnek szczypiorek dorasta do 30 cm wysokości. Jego wzniesione, zielone, proste, nagie, igiełkowato zakończone, okrągłe w przekroju i puste w środku, rurkowate, pokryte delikatnym woskowym nalotem liście tworzą kępy średnicy do 30 cm. Liście wyrastają z licznych, cienkich cebul, skupionych na podziemnym, silnie skróconym, brunatnożółtym kłączu grubości około 4 mm, które rozrasta się poziomo pod powierzchnią gleby. Podczas wegetacji każde kłącze wytwarza 2–3 pokolenia liści, dzięki czemu szczypiorek może być zbierany niemal przez cały sezon wegetacyjny – do przełomu września i października, gdy roślina zaczyna wchodzić w stan spoczynku. Na zimę cała część nadziemna rośliny zamiera.

W maju szczypiorek wykształca pędy kwiatostanowe zakończone pąkami, z których pod koniec maja lub na początku czerwca wyrastają baldachowate, półkoliste lub kuliste kwiatostany średnicy około 5 cm, złożone z licznych, fioletowych, gwiazdkowatych kwiatów. Kwiaty są bardzo dekoracyjne, ale jeśli uprawiamy szczypiorek jako przyprawę, lepiej je usuwać, ponieważ powodują zmniejszenie liczby liści oraz sprawiają, że kępy roślin stają się mniej zwarte. Usuwanie kwiatostanów wydłuża zbiór liści i ułatwia późniejsze rozmnażanie wegetatywne rośliny. Szczypiorek kwitnie do przełomu lipca i sierpnia, a po zapyleniu i zapłodnieniu zawiązują się owoce – torebki zawierające liczne, drobne, trójkanciaste, nieco pomarszczone, ciemnobrunatne lub czarne nasiona.

Czosnek szczypiorek najlepiej rośnie na słonecznych lub półcienistych, dość wilgotnych stanowiskach. Odpowiednia ilość wilgoci w podłożu zapewnia dużą masę liści, dlatego w suchych okresach, po zbiorze liści należy go dodatkowo nawadniać, w przeciwnym wypadku liście odrastają bardzo wolno, a ich kolejny zbiór będzie mniejszy. Wymaga żyznych gleb o wysokiej zawartości składników pokarmowych – najlepsze są podłoża piaszczysto-gliniaste o dużej zawartości próchnicy. Doskonale reaguje na nawożenie kompostem oraz na zasilanie wysokimi dawkami nawozów azotowych, które silnie wpływają na szybkość przyrastania i liczbę liści. Młode rośliny nie znoszą podłoży silnie zasolonych, dlatego nawozić należy ostrożnie i lepiej stosować mniejsze dawki nawozów częściej (nawet 4 razy w sezonie), niż duże dawki jednorazowo. Najkorzystniejsze dla szczypiorku są podłoża o odczynie obojętnym, roślina nie znosi gleb kwaśnych – pH podłoża nie powinno być niższe niż 6, w przeciwnym wypadku glebę należy zwapnować. Szczypiorek jest całkowicie odporny na mróz, bez problemów zimuje w gruncie, nie wymaga okrywania na zimę.

Czosnek szczypiorek rozmnaża się przez nasiona wysiewane w lutym do doniczek lub skrzynek ustawianych w inspektach lub na parapetach okiennych w domu. Można też nasiona wysiewać wiosną bezpośrednio do gruntu. Przesadzanie roślin na miejsce stałe do gruntu przeprowadzamy po ostatnich wiosennych przymrozkach, w maju. Na miejscu docelowym rośliny sadzimy po kilka w rozstawie 25–30 cm. Szczypiorek można też rozmnażać przez podział kęp (wczesną wiosną lub jesienią) po ich uprzednim wykopaniu. Taki zabieg jest konieczny co 3–4 lata, kiedy rośliny w kępie zbytnio się zagęszczą. Szczypiorek z powodzeniem można też uprawiać w doniczkach, np. na kuchennym parapecie – należy postawić go w jasnym, słonecznym miejscu i zapewnić dostęp światła słonecznego (bądź doświetlać) przez minimum 5 godzin dziennie – w przeciwnym wypadku jego liście będą żółknąć.

Czosnek szczypiorek ma niepowtarzalny smak i aromat, który zawdzięcza obecności olejków eterycznych, w których skład wchodzi m.in. siarka. Jest uprawiany przede wszystkim jako roślina przyprawowa. Zawarte w jego liściach składniki mają zbawienny wpływ na nasze zdrowie: działają bakteriobójczo, obniżają ciśnienie krwi, poprawiają przemianę materii i wzmagają apetyt. Szczypiorek zawiera duże ilości witaminy C, sód, wapń, potas i żelazo.

Świeże liście można uszczykiwać lub wycinać za pomocą ostrego noża. Jeśli chcemy, aby roślina wytworzyła kolejne przyrosty, a zbiór nie był jednorazowy, podczas ścinania należy pozostawić kilka centymetrów liści wyrastających z gruntu, u ich nasady – wtedy liście dość szybko odrastają, a kolejny zbiór można przeprowadzić po około 4 tygodniach (pamiętajmy o podlewaniu w okresie suszy, w przeciwnym wypadku liście będą odrastać bardzo wolno). Szczypiorek można zbierać przez cały sezon wegetacyjny. Ścięte świeże liście szczypiorku, przechowywane w temperaturze pokojowej szybko więdną i po 1–2 dniach żółkną, zasychają i nie nadają się do spożycia. Świeże liście można poszatkować i zamrozić bądź ususzyć.

Czosnek szczypiorek można wykorzystywać jako roślinę ozdobną – doskonale nadaje się m.in. do wielogatunkowych zestawień w ogródkach ziołowych, na rabatach, a nawet jako roślina zadarniająca.

Opis: W Polsce dziurawiec rośnie pospolicie na słonecznych stanowiskach w lasach, trawiastych zaroślach, wzgórzach i miedzach. Porasta też łąki, gdzie wypasane jest bydło, ale tam traktowany jest jako chwast obniżający jakość siana, ponieważ zjedzony przez krowy barwi mleko, które staje się bezużyteczne, a zjadany w dużych ilościach przez zwierzęta (m.in. kozy, owce, konie) o jasnej skórze i sierści działa fototoksycznie, powodując uczulenie na słońce, co może prowadzić do stanów zapalnych skóry.

Dziurawiec zwyczajny to krzewinka, dorasta do 100 cm wysokości (zwykle 30–80 cm), tworzy kępy do 50 cm szerokości, złożone z licznych, wzniesionych, rozgałęzionych i czerwonawo nabiegłych w górnej części, drewniejących u podstawy, nagich pędów. Z silnie rozrośniętego podziemnego kłącza wyrastają pędy płone i kwiatostanowe, porośnięte gęsto licznymi, ułożonymi naprzeciwlegle, eliptycznymi lub równowąskimi, całobrzegimi, siedzącymi liśćmi długość 3 cm. Patrząc z góry, liście tworzą kształt przypominający krzyż, stąd nazwa: krzyżowe ziele. Blaszki liściowe z gruczołkami na brzegach, soczyście zielone, o jaśniejszych spodnich stronach, mają liczne zbiorniki olejków eterycznych, które (parząc pod światło) są prześwitujące, co daje efekt dziurek na liściach – stąd nazwa gatunku – dziurawiec.

Dziurawiec zwyczajny zakwita zawsze przed 25 czerwca, stąd jego nazwy ludowe – świętojańskie ziele i ziele św. Jana. Żółte kwiaty średnicy 1–1,5 cm są zebrane w wielokwiatowe podbaldachy na wierzchołkach pędów kwiatostanowych. Dziurawiec jest rośliną samopylną, jego pyłek i znamiona słupka dojrzewają równocześnie. Kwiaty są chętnie odwiedzane przez pszczoły, które zaopatrują się tu w atrakcyjny dla nich pyłek. Okres kwitnienia dziurawca kończy się zazwyczaj w sierpniu.

Dziurawiec zwyczajny najlepiej rośnie na ciepłych, nasłonecznionych stanowiskach, najlepiej o wystawie południowej lub południowo-zachodniej. Udaje się w zasadzie na każdej glebie, pod warunkiem, że nie jest zbyt zlewna, podmokła i jałowa. Preferuje podłoże żyzne, ale przepuszczalne, z domieszką piasku. Część nadziemna rośliny całkowicie zamiera przed zimą, wiosną dziurawiec wypuszcza liczne, młode pędy ze śpiących oczek z podziemnego kłącza. W klimacie Polski to roślina całkowicie mrozoodporna. Strefa mrozoodporności 5.

Dziurawiec zwyczajny rozmnaża się generatywnie przez nasiona zbierane z roślin pod koniec września. Nasiona wysiewamy płytko (nawet bez okrycia podłożem), bezpośrednio do gruntu późną jesienią, tuż przed nastaniem mrozów (X–XI), by uległy przez zimę stratyfikacji. Pierwsze wschody młodych siewek powinny ukazać się na początku kwietnia. Dziurawiec można też rozmnażać wegetatywnie: jesienią po kwitnieniu przez podział kęp starszych roślin lub wiosną przez podział kłącza.

Dziurawiec zwyczajny to roślina lecznicza, ma właściwości antydepresyjne, lekko przeciwbólowe, żółciopędne, przeciwzapalne, bakteriobójcze i przeciwwirusowe. Pomaga m.in. przy nerwicach i depresjach, migrenach, nerwobólach, bólach stawów i bolesnych miesiączkach, nieżytach przewodu pokarmowego, w stanach grypy i przeziębienia, a stosowany zewnętrznie, w postaci okładów z czerwonego oleju, łagodzi rany i oparzenia. Jest też stosowany w homeopatii. Surowcem lekarskim jest ziele dziurawca (Flos Hyperici), które zawiera czerwony barwnik – hyperycynę, pseudohyperycynę, flawonoidy (rutynę i kwercytynę), hiperozyd, garbniki, olejek eteryczny oraz witaminy A i C.

Dziurawiec należy stosować bardzo ostrożnie. Nie poleca się go szczególnie osobom o jasnej karnacji, oraz tym, którzy dużo czasu spędzają na słońcu. Hyperycyna, ma bowiem działanie uboczne, które polega na zwiększaniu wrażliwości skóry na słońce, co może prowadzić do powstawania plam na skórze, a nawet oparzeń słonecznych.

Do celów leczniczych zbiera się niezdrewniałe, silnie rozgałęzione i ulistnione wierzchołkowe fragmenty pędów z pąkami kwiatowymi i kwiatami. Świeże pędy ścina się od przełomu czerwca i lipca. Zbiory najlepiej przeprowadzać w suche, słoneczne dni lata, w godzinach popołudniowych, wtedy bowiem rośliny zawierają najwięcej cennych składników. Tuż po zbiorze rośliny należy wysuszyć w przewiewnym i zacienionym miejscu (suszenie na świetle spowoduje obniżenie zawartości składników, przede wszystkim hyperycyny), w temperaturze max. 40 st.C. Z tak przygotowanego surowca można wytwarzać napary, nalewki, kremy lub tzw. czerwony lub zaparzany olej dziurawcowy.

Dziurawiec zwyczajny można wykorzystywać także jako roślinę ozdobną o dekoracyjnym pokroju. Doskonale nadaje się m.in. do wielogatunkowych zestawień w ogródkach ziołowych, może być też sadzony w różnych zestawieniach kolorystycznych, np. na rabatach bylinowych. Szczególnie przydatny jest w silnie nasłonecznionych miejscach. Najlepiej prezentuje się w naturalistycznych założeniach ogrodowych oraz w ogrodach w stylu wiejskim i swobodnym oraz jako składnik łąk kwietnych.

Opis: Lawenda wąskolistna to półkrzewiasta roślina z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), pochodząca z terenów basenu Morza Śródziemnego. W Polsce uprawiana jako roślina ozdobna oraz zielarska.

Lawenda wąskolistna w Polskich warunkach klimatycznych dorasta do około 50 cm wysokości i około 70 cm szerokości. Górują nad nim nieulistnione pędy kwiatostanowe, dorastające do około 80cm wysokości. Fioletowe kwiaty, o różnych odcieniach, zebrane są w nibyokółkach, w kwiatostany typu kłos. U odmian uprawnych kwiaty przybierają barwy od czysto białej, poprzez różne odcienie różu i purpury, do ciemnego fioletu. Kwitnienie przypada na lipiec i sierpień. Kwiaty silnie pachnące, dzięki wysokiej zawartości olejków eterycznych (linalol, geraniol, furfurol, pinen, cyneol i borneol) są wykorzystywane w zielarstwie, aromaterapii, przemyśle kosmetycznym i  perfumeryjnym. Surowiec zielarski oraz olejek lawendowy maja działanie przeciwskurczowe, uspokajające i antyseptyczne. Działa również wiatropędnie i poprawia trawienie. Kwiaty wykorzystywane są w kosmetyce, działają antytrądzikowo i dezynfekująco oraz przyspieszają regenerację naskórka. W krajach śródziemnomorskich, gdzie lawenda uprawiana jest na dużą skalę, stanowi cenny pożytek dla pszczół i jest źródłem pozyskiwania doskonałego miodu lawendowego. Po kwitnieniu zaleca się przycinanie przekwitniętych kwiatostanów.

Głęboko sięgający  (do 2m), silnie rozgałęziony, wiązkowy system korzeniowy zapewnia roślinie dostęp wilgoci nawet w suchsze dni z głębszych warstw gleby, co powoduje dość dużą odporność rośliny na suszę.

Lawenda wąskolistna najlepiej rośnie na słonecznych, ciepłych stanowiskach, na przepuszczalnych, łatwo nagrzewających się glebach, o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. W surowe, bezśnieżne zimy może przemarzać, ale dość łatwo odbija wiosną, ale po przemarznięciu nieco słabiej kwitnie. Dlatego, w chłodniejszych rejonach kraju wymaga okrywania na zimę. Strefa mrozoodporności 6. Wiosną, cięta dość silnie, na wys. około 10-15 cm ładnie odbija i zagęszcza się. Nie cięta może się wyciągać i ogołacać od dołu, ukazując suche podstawy pędów.

Lawenda wąskolistna doskonale nadaje się do ogrodów w stylu śródziemnomorskim, na słoneczne rabaty ziołowe, obwódki i niskie żywopłoty. Szeroko wykorzystywane są jej suszone pędy i kwiaty, m.in. do tworzenia aromatycznych torebeczek do szaf, które pięknie pachną, ale również odstraszają mole.

Lawendę można rozmnażać z nasion, choć w naszych warunkach klimatycznych może przysporzyć to nieco kłopotu. Najlepiej rozmnaża się przez kilkucentymetrowe (5-7 cm) sadzonki zielne, pobierane z wierzchołków młodych pędów lub pędy boczne z tzw. piętką, oderwane ze starszych pędów (najlepiej tych lekko już zdrewniałych). Sadzonki można pobierać w zasadzie przez niemal cały okres wegetacyjny (oprócz gorących i suchych letnich dni). Zastosowanie ukorzeniaczy do pędów zdrewniałych zwiększa skuteczność ukorzeniania się sadzonek.

Opis: Majeranek ogrodowy w Polsce ze względu na swą niską odporność na mróz jest uprawiany głównie jako roślina jednoroczna, choć w cieplejszych rejonach kraju może zimować i być uprawiany jako bylina (na ciepłym i zacisznym stanowisku, osłoniętym od mroźnych, zimowych wiatrów).

Majeranek ogrodowy osiąga 30–40 cm wysokości przy nieco mniejszej średnicy kęp. Cała roślina pokryta jest delikatnymi włoskami, które nadają jej lekko szarawe zabarwienie. Ma wzniesiony pokrój. Proste, silnie rozgałęzione, dość szybko drewniejące u podstawy łodygi wyrastają z dość płytkiego systemu korzeniowego. Pędy pokryte są liśćmi: drobnymi, eliptycznymi, szerszymi u nasady, całobrzegimi, zielonymi, o krótkich ogonkach liściowych, z gruczołkami. Zimą, po nastaniu silnych mrozów, roślina zamiera.

Majeranek ogrodowy zakwita w czerwcu i kwitnie do pierwszych przymrozków. Kwiaty są drobne, niepozorne, białe lub różowawe, zebrane w kwiatostany na szczytach łodyg. W naszych warunkach klimatycznych nie wszystkie rośliny zdążą zawiązać owoce i wydać nasiona przed zimą.

Majeranek ogrodowy najlepiej rośnie na słonecznych, umiarkowanie wilgotnych stanowiskach. Wymaga lżejszych, ale żyznych, przepuszczalnych, ciepłych i dobrze spulchnionych gleb, zasobnych w wapń, na którego niedobór roślina ta jest bardzo wrażliwa. Nie jest całkowicie odporny na mróz. Strefa mrozoodporności 7.

Majeranek ogrodowy rozmnaża się przez nasiona wysiewane wiosną (druga połowa kwietnia) bezpośrednio do gruntu. Nasiona można też wysiewać wcześniej do skrzynek ustawionych w ciepłych inspektach lub na okiennych parapetach, wtedy rozsadę sadzimy do gruntu po 15 maja (gdy minie niebezpieczeństwo przymrozków), po 2–3 sztuki co 15–30 cm. Przed posadzeniem rozsady do gruntu, glebę należy zasilić dobrze zwapnowanym kompostem. Początkowo młode rośliny rosną dość wolno i należy je systematycznie odchwaszczać. Tam, gdzie majeranek może być uprawiany jako bylina, po 2–3 latach uprawy młode rośliny można uzyskać przez rozmnażanie wegetatywne – za pomocą odkładów poziomych.

Majeranek ogrodowy jest ceniony za swój aromat, który zawdzięcza obecności olejku eterycznego, w którego skład wchodzi terpen, terpinen, terpineol, terpinenol i borneol. Ziele zawiera również kwasy organiczne, alkohole, seskwiterpeny oraz związki garbnikowe, a młode pędy dodatkowo mają dużą zawartość wapnia, rutyny, witaminy C, a także miedź.

Majeranek ogrodowy uprawiany jest jako roślina przyprawowa. Zbiera się całe pędy z liśćmi i pąkami kwiatowymi, które po wysuszeniu są osmykuje się. Liście wraz z pąkami kwiatowymi stosuje się jako przyprawa do różnych potraw, szczególnie ciężkostrawnych. Majeranek jest stosowany też do aromatyzowania octu i herbat, a pozyskiwany z ziela olejek służy do produkcji likierów.

Świeże pędy można pozyskiwać dwukrotnie w okresie wegetacji. Pierwszy zbiór przeprowadza sie w momencie pojawienia się pąków kwiatowych, ale jeszcze przed kwitnieniem, najczęściej na przełomie czerwca i lipca (wtedy roślina jest najbardziej aromatyczna). Aby zbiór można było przeprowadzić ponownie, pędy należy ścinać około 10 cm nad ziemią. Ścięte niżej spowodują silne drewnienie młodych przyrostów lub zamieranie całej rośliny. Prawidłowo przeprowadzony zbiór pobudzi rośliny do silniejszego krzewienia i wytworzenia licznych młodych pędów. Kolejny zbiór można przeprowadzić tuż przed ponownym kwitnieniem, kiedy wyrosną młode pędy, na których zaczną pojawiać się pąki kwiatowe. Tak zebrane rośliny suszy się w zacienionym, przewiewnym miejscu, następnie obrywa zaschnięte liście i pąki kwiatostanowe. Wysuszone i zamknięte w szczelnym pojemniku ziele można przechowywać nawet rok, bez strat ich cennego aromatu.

Majeranek ogrodowy jest też rośliną leczniczą, surowcem jest ziele – Herba Majoranae i pozyskany z niego olejek majerankowy – Oleum Majoranae. Majeranek likwiduje skurcze żołądka i jelit, pobudza wydzielanie soku żołądkowego, działa ściągająco i zmniejsza nadmierną fermentację w żołądku, dzięki czemu reguluje trawienie, pomaga przy nieżycie żołądka i chorobach układu pokarmowego, a dodawany do potraw sprawia, że stają się one lżej strawne i łatwiej przyswajalne przez nasz organizm. Majeranek stosuje się przy biegunkach. Oprócz tego działa rozgrzewająco i przeciwzapalnie, dlatego jest polecany w formie naparów przy zaziębieniach, a olejek może być używany do inhalacji w nieżytach górnych dróg oddechowych. Znana jest też maść majerankowa, którą można stosować przy katarze już u małych dzieci, do nacierania nosa zarówno na zewnątrz (łagodzi podrażnienia), jak i od środka. Pomaga też na stłuczenia, opuchnięcia, oraz trudno gojące się rany.

Majeranek ogrodowy można wykorzystywać także jako roślinę ozdobną o oryginalnym pokroju. Doskonale nadaje się m.in. do wielogatunkowych zestawień w ogródkach ziołowych, ale można z niego z powodzeniem tworzyć niskie obwódki rabat. Najlepiej prezentuje się w naturalistycznych założeniach ogrodowych oraz w ogrodach w stylu wiejskim i swobodnym.

Opis: Melisa lekarska to krzewinka, tworzy kępy średnicy około 60 cm, złożone z licznych, czterokanciastych, nieco płożących u nasady, górą wzniesionych, delikatnie owłosionych, rozgałęziających się pędów do 60 cm wysokości, gęsto porośniętych licznymi jajowatymi, żywozielonymi liśćmi o ząbkowanych brzegach.

Melisa lekarska kwitnie od czerwca do sierpnia. Kwiaty są drobne, początkowo żółtawe, z czasem bielejące, wyrastają w kątach liści, zebrane są w nibyokółki na wierzchołkach pędów kwiatostanowych. Melisa jest rośliną miododajną, cenną jako pożytek dla pszczół. Kwiaty są zapylane przez pszczoły i inne błonkówki. Roślina wydziela dość intensywny zapach cytryny, który wabi pszczoły (jest to wykorzystywane przez pszczelarzy, którzy zielem melisy nacierają nowy ul, co ma ułatwić zagnieżdżenie się w nim młodego roju – stąd ludowa nazwa: rojownik i pszczelnik).

Melisa lekarska najlepiej rośnie na ciepłych, słonecznych, osłoniętych od wiatru stanowiskach, urośnie też w półcieniu i na cienistych, wilgotnych stanowiskach, ale wtedy będzie zawierać mniej olejków eterycznych i będzie mniej aromatyczna. Wymaga gleby żyznej i dostatecznie wilgotnej, ale jednocześnie dość lekkiej i przepuszczalnej, ciepłej i dobrze spulchnionej, zasobnej w wapń. Lubi glebę dobrze nawiezioną, obfitą w makro- i mikroelementy. Jesienią warto obłożyć podstawę melisy dobrze rozłożonym kompostem, co z jednej strony zapewni zastrzyk składników pokarmowych, z drugiej ochroni korzenie przed mrozem. W polskim klimacie melisa nie jest całkowicie odporna na mróz i bez dodatkowego zabezpieczenia, w szczególnie mroźne i bezśnieżne zimy może wymarzać. Strefa mrozoodporności 7.

Melisę lekarską rozmnaża się przez nasiona wysiewane do inspektów w marcu. Rozsadę sadzi się na miejsce stałe w maju, po minięciu wiosennych przymrozków, w rozstawie 20–40 cm. Nasiona można też wysiewać na rozsadniku pod koniec maja, wtedy rozsadę sadzimy na miejsce stałe w lipcu następnego roku. Melisę rozmnaża się też wegetatywnie przez podział starszych, dobrze rozrośniętych kęp roślin.

Melisa lekarska to także roślina lecznicza, surowcem zielarskim jest liść melisy – Folium Melissae, zawierający przede wszystkim olejek eteryczny, w skład którego wchodzi m.in. geraniol, linalol i cytronelol oraz garbniki, żywice, goryczki i niewielkie ilości glikozydów, kwasy organiczne, śluzy i witaminy. Melisa wykazuje właściwości łagodzące nadmierne pobudzenie układu nerwowego, dlatego jest stosowana w stanach nerwicowych i depresjach. Wpływa też korzystnie na pracę układu pokarmowego, poprawiając trawienie i apetyt. Może być też stosowana zewnętrznie w postaci okładów łagodzących urazy, owrzodzenia, obrzęki, ukąszenia owadów oraz bóle stawów.

Całe pędy melisy przeznaczone na surowiec zielarski można zbierać dwukrotnie: pierwszy raz tuż przed kwitnieniem, na początku czerwca, drugi – po kwitnieniu, pod koniec sierpnia. Pędy ścina się kilka centymetrów nad ziemią, pozostawiając nasadę pędu, z której wyrosną kolejne przyrosty. Pojedyncze liście można zbierać wielokrotnie, przez cały sezon wegetacyjny, w miarę ich przyrastania. Zbiory najlepiej przeprowadzać w suche, słoneczne dni, w godzinach popołudniowych, wtedy rośliny zawierają najwięcej olejków eterycznych i są najbardziej aromatyczne. Suszenie liści powinno przeprowadzać się w ocienionym, suchym i przewiewnym miejscu, w temperaturze nie wyższej niż 40 st.C, tak, aby blaszki liściowe pozostały zielone, miały zapach cytryny i nieco gorzkawy smak.

Melisa lekarska uprawiana jest też jako roślina przyprawowa. W Europie południowej w formie naparów z liści jest często stosowana w zastępstwie herbaty, a świeże liście stosuje się jako przyprawę kuchenną oraz dodatek do sałatek (może z powodzeniem zastąpić trawę cytrynową), lodów i deserów.

Melisa lekarska może być wykorzystywana również jako roślina ozdobna. Doskonale nadaje się m.in. do wielogatunkowych zestawień w ogródkach ziołowych, ale może być z powodzeniem sadzona w nasłonecznionych miejscach ogrodu jako uzupełnienie rabat bylinowych, jako tło dla niskich roślin kwitnących i na obwódki rabat. Najlepiej prezentuje się w naturalistycznych założeniach ogrodowych oraz w ogrodach w stylu wiejskim i swobodnym. Można ją z powodzeniem uprawiać w pojemnikach na balkonach i tarasach, ale wtedy trzeba ją zabezpieczać na zimę, w przeciwnym wypadku przemarznie.

Opis: Mięta polna to roślina niezwykle ekspansywna, raz posadzona na danym terenie – trudna do wyplenienia. Występuje również jako chwast w uprawach rolniczych, szczególnie w uprawie kukurydzy i zbóż.

Mięta polna to krzewinka, osiąga do 60 cm wysokości, rozrasta się bardzo szeroko (nawet do kilku metrów) w okazałe kępy, tworzące się z licznych, wzniesionych lub nieco pokładających się, rozgałęziających się i lekko drewniejących u podstawy, czterokanciastych, gęsto owłosionych pędów, wyrastających z pełzającego, silnie rozgałęziającego się podziemnego kłącza z licznymi podziemnymi rozłogami. Pędy są gęsto porośnięte licznymi, eliptycznymi lub jajowatymi, krótkoogonkowymi liśćmi, które osiągają 8 cm długości i 3 cm szerokości. Blaszki liściowe są zielone, o ząbkowanych brzegach, silnie omszone po obu stronach, spodnia strona jest nieco jaśniejsza. Cała roślina charakteryzuje się silnym, wyrazistym zapachem mięty, obecnym nawet po lekkim dotknięciu lub roztarciu liści. Na zimę część nadziemna rośliny zamiera.

Mięta polna kwitnie od lipca do sierpnia. Kwiaty są drobne, jasnofioletowe, wyrastają w kątach niepozornych podsadek kwiatowych, zebrane w oddalone od siebie znacznie nibyokółki na wierzchołkach pędów, w kątach liści. Na jednym pędzie może być od kilku do kilkunastu kwiatostanów. Mięta jest rośliną owadopylną i miododajną.

Mięta polna najlepiej rośnie na żyznych, wilgotnych glebach, o odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym, bogatych w składniki pokarmowe. Toleruje zarówno pełne słońce (pod warunkiem dostatku wilgoci w glebie), jak i stanowiska cieniste. Na zimę część nadziemna rośliny zamiera. Wiosną mięta wypuszcza z podziemnego kłącza liczne młode pędy ze śpiących oczek. W polskich warunkach klimatycznych mięta polna jest rośliną całkowicie mrozoodporną. Strefa mrozoodporności

Miętę polną można rozmnażać generatywnie przez nasiona, ale głównym, najpewniejszym, najprostszym i najszybszym sposobem jest rozmnażanie wegetatywne przez podział starszych kęp roślin lub przez odkłady poziome, które łatwo i szybko ukorzeniają się w glebie. Wystarczy odciąć niewielki, ukorzeniony fragment kłącza lub rozłogu od rośliny matecznej i posadzić w nowym miejscu.

Mięta to roślina bardzo ekspansywna i jeśli nie będziemy jej pilnować, z czasem może rozprzestrzenić na cały ogród, zagłuszając inne rośliny, dlatego jeśli chcemy by rosła tylko w jednym, konkretnym miejscu, należy posadzić ją na rabacie w odpowiedniej do zamierzonych rozmiarów donicy lub systematycznie (nawet kilka razy w sezonie wegetacyjnym) ją okopywać, pozbywając się zbyt daleko wędrujących fragmentów kłącza i podziemnych rozłogów.

Mięta polna jest ceniona za swój silny smak i aromat, który zawdzięcza olejkom eterycznym, w których skład wchodzi przede wszystkim mentol. Mięta polna to roślina przyprawowa. Jej liście, w stanie świeżym lub po wysuszeniu, można stosować jako dodatek do licznych potraw (lody, desery, chłodniki, sałaty, sosy do mięs na bazie jogurtu i śmietany), którym nadaje świeży, orzeźwiający posmak. Niezastąpiona jest również w formie naparu (samodzielnie lub jako dodatek do herbat owocowych), w zastępstwie herbaty, szczególnie w upalne letnie dni. W dawnych czasach liście mięty polnej były dodawane do mleka, aby przedłużyć jego świeżość i zapobiec kwaśnieniu.

Świeże liście mięty można pozyskiwać podczas całego okresu wegetacji. Systematyczne uszczykiwanie młodych listków ze szczytów pędów pobudza dodatkowo rośliny do silniejszego krzewienia i powoduje wytworzenie licznych młodych pędów bocznych. Zbiory najlepiej przeprowadzać w suche, słoneczne dni, w godzinach popołudniowych, wtedy rośliny zawierają najwięcej olejków eterycznych. Suszenie liści mięty przeprowadzamy w suchym, zacienionym, przewiewnym miejscu, w temperaturze otoczenia, tak aby liście nie straciły zielonej barwy i silnego aromatu.

Mięta polna jest też rośliną leczniczą. Choć na skalę przemysłową jest stosowana głównie mięta pieprzowa (mieszaniec międzygatunkowy o większej zawartości olejku eterycznego), to jako napar z mięty polnej również sprawdzi się podręczny lek na niestrawność i zaburzenia trawienia.

Mięta polna może być z powodzeniem stosowana także jako roślina ozdobną o oryginalnym, dekoracyjnym, lekko płożącym pokroju. Doskonale nadaje się m.in. do wielogatunkowych zestawień w ogródkach ziołowych, ale może być z powodzeniem wykorzystywana m.in. do zadarnień nawet większych powierzchni gruntu oraz do cienistych ogrodów. Najlepiej prezentuje się w naturalistycznych założeniach ogrodowych oraz w ogrodach w stylu wiejskim i swobodnym. Można ją też uprawiać w dużych pojemnikach ustawianych na balkonach i tarasach – wtedy jednak trzeba pamiętać o prawidłowym zabezpieczeniu donic z roślinami na zimę i nie zapominać o podlewaniu.

Opis: Mydlnica lekarska, znana także jako mydlnik, mydelnik i psie goździki, to wieloletnia roślina zielna, osiągająca 30-70 cm wysokości. Ma prostą, widlasto rozgałęzioną łodygę, eliptyczne, unerwione liście i białe lub jasnoróżowe kwiaty wyrastające pęczkami na długiej szypułce z kątów liści lub na wierzchołku łodygi.

Mydlnica lekarska rośnie dziko na łąkach, polanach i przydrożach. Ze względu na swoje właściwości lecznicze mydlnica lekarska jest również uprawiana. Roślina nie jest wymagająca w stosunku do gleby, dobrze rośnie praktycznie w każdych warunkach, ale najlepiej w miejscach słonecznych.

Surowcem zielarskim mydlnicy lekarskiej jest kłącze wraz z korzeniami (Radix Saponariae). Zbiór przeprowadza się wczesną jesienią lub wiosną, a następnie suszy i przygotuje napary, wywary i odwary. Surowiec zawiera saponiny, glikozydy, węglowodany i sole mineralne.

Mydlnica lekarska ma działanie wykrztuśne, stosuje się ją w przewlekłych nieżytach oskrzeli przebiegających z suchym kaszlem i połączonych z trudnością w wykrztuszaniu śluzu z oskrzeli. Mydlnica działa także moczopędnie i żółciopędnie, w większych dawkach jako środek wymiotny i przeczyszczający.

Dawniej, gdy nie znano mydła, do mycia używano odwarów z korzeni mydlnicy, które zawierają dobrze pieniące się saponiny. Obecnie mydlnicę lekarską stosuje się w szamponach do włosów tłustych.

Opis: Nagietek lekarski to roślina jednoroczna o wzniesionych, rozgałęzionych łodygach, dorastających do około 50 cm wysokości. Nagietek lekarski kwitnie od lipca do września. Pomarańczowe lub żółte kwiaty zebrane są na szczytach łodyg w koszyczki o średnicy 6-10 cm. Mają różną budowę: mogą być pełne, zbudowane dachówkowato, igiełkowo, rurkowo, pomponowo lub strzępiasto. Liście i łodygi nagietka są jasnozielone, lepko i szorstko owłosione, mają charakterystyczny zapach.

Nagietek lekarski to roślina ozdobna, a także roślina lecznicza. Do celów leczniczych nadają się jedynie odmiany o pomarańczowych kwiatach. Zbiera się koszyczki nagietka stopniowo, w miarę rozkwitania, po czym wyskubuje kwiaty języczkowe, które rozkłada się cienką warstwą i suszy w miejscu zacienionym i przewiewnym. Otrzymuje się surowiec zielarski: kwiat nagietka (Flos Calendulae), który zawiera mieszaninę saponin trójterpenowych, karotenoidy, flawonoidy, śluz, gorycze, ślady olejku eterycznego, fitosterole, kwasy organiczne, żywice i sole mineralne.

Nagietek lekarski stosowany zewnętrznie działa przeciwzapalnie, bakteriobójczo i grzybobójczo. Przeciwdziała nadmiernemu łuszczeniu się naskórka, przyspiesza ziarninowanie ran oraz ich zabliźnianie. Podany doustnie działa korzystnie na błony śluzowe przełyku, żołądka i jelit. Pobudza czynność wątroby, zwiększając ilość wytwarzanej przez nią żółci. Podnosi ilość wydalanego moczu i potu.

Nagietek lekarski jest łatwy i niewymagający w uprawie. Może rosnąć w każdej dostatecznie wilgotnej glebie. Wymaga słonecznego miejsca i dostatecznie wilgotnego podłoża. Aby kwitł obficie, należy zasilać rośliny w czasie kwitnienia nawozem mineralnym z przewagą fosforu oraz nawozem wapniowym.

Nagietek lekarski rozmnaża się przez nasiona wysiewane wprost do gruntu partiami od końca marca do końca czerwca. Zbyt gęste wschody roślin należy przerywać. Nagietek kwitnie po około 10 tygodniach od wysiewu.

Nagietek jest rzadko atakowany przez szkodniki.